Duisenberg ziet ruimte voor verdere renteverlaging

De Europese Centrale Bank houdt de weg naar een verdere renteverlaging nadrukkelijk open. ,,Vergeleken met het renteniveau in de Verenigde Staten hebben wij onze ruimte nog niet opgebruikt'', verklaarde president Wim Duisenberg van de ECB in een toelichting op de gisteren doorgevoerde renteverlaging van 0,5 procentpunt.

De zwakke economische groei en de afnemende dreiging van inflatie hebben ervoor gezorgd dat de beleidsmakers binnen de ECB ,,een hoog niveau'' van overeenstemming bereikten over de renteverlaging. Door de stap van gisteren zit het belangrijkste tarief van de ECB nu op 2 procent. Zelfs een verlaging van meer dan 0,5 procentpunt is gisteren even aan de orde geweest, aldus Duisenberg. De rente is in 55 jaar niet zo laag geweest, maar het niveau ligt nog altijd boven de Amerikaanse interest, waar het tarief van de Fed – het stelsel van Amerikaanse centrale banken – slechts 1,25 procent bedraagt. Dat in Amerika nog over een verdere renteverlaging wordt nagedacht, geeft volgens Duisenberg aan ,,dat je kan indenken dat onze ruimte om te manoeuvreren nog niet is opgebruikt.''

Ondanks de ,,historisch'' lage rente steeg de euro in waarde ten opzichte van de dollar. Na nieuwe, tegenvallende werkloosheidscijfers in de Verenigde Staten liep de euro gisteren anderhalve dollarcent op tot 1,1839 dollar. Vanochtend was de euro met 1,1870 dollar nog duurder geworden. Een van de nadelen van een dure euro – ten opzichte van dollar, yen en pond – is de verslechtering van de exportpositie voor de eurolanden. Een renteverlaging zorgt in de regel voor een lagere waarde van een valuta, omdat financiële markten hun heil dan in andere munten gaan zoeken.

Behalve de rente bevindt ook de inflatie zich op een laag niveau. Afgelopen maand waren de consumentengoederen in Europa 1,9 procent duurder geworden in vergelijking met een jaar eerder. De ECB hanteert een inflatie van 2 procent als doelstelling. Door de rente te verlagen krijgen de Europese economieën, die over het algemeen nauwelijks groeien of zelf in een recessie verkeren, een impuls: bedrijven kunnen nu goedkoper lenen om te expanderen. In Duitsland ligt de marktrente op het laagste niveau sinds de rentestand in 1875 wordt bijgehouden.

Duisenberg voorziet voor de tweede helft van 2003 een lichte aantrekking van de economie. ,,De economische groei in de eerste helft van 2003 is waarschijnlijk erg zwak'', aldus de ECB-president gisteren, ,,en de verwachtingen voor de groei voor dit jaar zijn al naar beneden bijgesteld. Desondanks verwachten we een geleidelijke verbetering in de loop van 2003, met een oplopend tempo volgend jaar.''

Angst voor deflatie zegt Duisenberg ondanks de lage inflatie niet te hebben. Met name de Duitse economie, met een inflatie van 1 procent, lijkt een risico te lopen, maar volgens de ECB-president is dit gevaar alleen ,,hypothetisch''. Deflatie, een periode waarbij prijzen dalen en consumenten als gevolg daarvan de hand op de knip houden, kan een economie verlammen, zoals Japan de afgelopen jaren laat zien. ,,Er zijn geen aanwijzingen dat de eurozone met deflatie te kampen krijgt'', aldus Duisenberg.

De rentestap van gisteren kwam niet als een verrassing en heel wat financiële analisten verbaasden zich erover dat de ECB niet eerder met een verlaging was gekomen. ,,Je vraagt je af waarom we moesten wachten terwijl de ECB al vier weken geleden de huidige economische trends zei te verwachten'', aldus een analist van de Deutsche Bank. ,,Voor ons was het toen al duidelijk dat de verwachtingen van de ECB uit zouden komen.''