Debat maakt aan rel met MI6 geen einde

Premier Blair bleef gisteren in een cruciaal debat over de rechtvaardiging van de Irak-oorlog overeind. Maar zijn geloofwaardigheid is aangetast.

Harold Wilson, twee keer Labour-premier tijdens de Koude Oorlog, wist zeker dat de Britse geheime dienst, bolwerk van het establishment, tegen hem samenzweerde. Met zijn frontale aanval op dezelfde diensten deed John Reid, leider van de Labourfractie in het Lagerhuis, gisteren een beroep op de oude paranoia die in de partij nooit helemaal is verdwenen. `Losgeslagen elementen' binnen de geheime dienst stoken de rel over Iraakse massavernietingswapens op om premier Blair te ondermijnen, zei Reid tegen The Times en daarna nog eens voor de BBC.

Zijn timing was zorgvuldig: vlak voor een cruciaal debat in het Lagerhuis over de vraag of Blair geheime informatie had aangedikt om een sceptisch publiek te overtuigen van het nut van een oorlog. Blairs bewering in september vorig jaar dat Irak binnen 45 minuten een aanval met chemische en biologische wapens kon beginnen, zou daarvan een voorbeeld zijn. Anonieme bronnen binnen MI6, die spionnen in het buitenland runt, hadden Blairs spin doctors daarvan een week lang beschuldigd. Met succes, leek het even, want er gingen steeds meer stemmen op voor een onafhankelijk onderzoek naar de wijze waarop het `wapendossier' tot stand was gekomen dat Blair als casus belli gebruikte.

Zo'n onderzoek komt er niet. Reids interventie en een donderpreek van een andere straatvechter, vicepremier John Prescott, die de fractie voorafgaand aan het debat voorhield dat ,,de premier niet liegt'', hielpen de Labour-parlementariërs tijdens een stemming gistermiddag grotendeels in het gareel te houden. Het onderzoek dat de Liberal Democrats eisen, sinds gisteren met steun van de Tories, werd met 301 tegen 203 stemmen verworpen. Niet meer dan elf Labour-rebellen stemden met de oppositie mee, veel anderen bleven weg.

Tory-leider Iain Duncan Smith mocht eerder razen en tieren, hij kreeg daarbij nauwelijks vat op een aanvankelijk gespannen Blair, die onder alle decibellen steeds kalmer werd. Hij pareerde de Conservatieve aanvallen, en alle andere, echter niet met argumenten, maar met een categorische ontkenning. Die kwam neer op: `Het is zo omdat ik het zeg, geloof me nou maar'. Wat niet kon verhullen dat de premier gisteren toch een veer moest laten en dat er vraagtekens blijven staan bij zijn geloofwaardigheid.

Blair bevestigde noch ontkende Reids claim, hoewel het ondenkbaar is dat hij die van tevoren niet heeft gesanctioneerd. De rel tussen Downing Street en MI6 is daarom niet verdwenen. The Guardian bericht vandaag dat MI6 en Blairs staf achter de schermen voorlopig een wapenstilstand hebben gesloten. En dat Downing Street plechtig heeft beloofd dat de spin doctors nooit meer aan de haal zullen gaan met inlichtingen waarvoor geen spijkerharde bewijzen bestaan.

De premier deed een poging verder gezichtsverlies te voorkomen met de mededeling, in een achtergrondbriefing later op de dag, dat de bron van de `45-minuten'-claim inderdaad niet was geverifieerd, maar dat het ging om een hoge Iraakse officier, die als betrouwbaar gold. En de premier beloofde totaal te zullen meewerken aan een onderzoek door de Lagerhuiscommissie die de inlichtingendiensten controleert. Intussen, zo vroeg hij het Huis, moet het land geduld hebben tot de 1.400 Amerikaans-Brits-Australische inspecteurs hun speurtocht naar de wapens hebben voltooid. Dat kan nog maanden duren, maakte Blair duidelijk. ,,Het is wrang dat de premier nu om extra tijd voor inspecties vraagt, terwijl hij datzelfde ontzegde aan VN-inspecteur Blix'', zei Robin Cook, Reids wegens Irak afgetreden voorganger. Het lijkt te vroeg voor Blair om werkelijk opgelucht te zijn.