Soldaten Napoleon herbegraven

In de Litouwse hoofdstad Vilnius zijn gisteren plechtig 3500 soldaten uit het leger van Napoleon herbegraven. Ze stierven in Vilnius toen Napoleons leger zich na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 terugtrok.

Vorig jaar werd in Vilnius een massagraf met de 3500 lichamen gevonden. Aanvankelijk werd gedacht dat het om een graf uit de stalinistische tijd ging – een vermoeden dat was gewekt door het feit dat het massagraf binnen een vroegere militaire Sovjet-basis lag – maar knopen en munten uit Napoleons tijd en forensisch onderzoek wezen al snel anders uit. Het was het eerste massagraf met soldaten uit Napoleons leger dat ooit is gevonden. Napoleons leger moest zich in de winter van 1812 uit Moskou terugtrekken nadat de Russen de stad in brand hadden gestoken en als gevolg van de Russische politiek van verschroeide aarde. De terugtocht vond in chaotische omstandigheden plaats. Honderdduizenden soldaten werden slachtoffer van Russische aanvallen, uitputting, honger en vooral kou. Van de 500.000 militairen van Napoleons leger – de grootste invasiemacht ooit – keerden er maar 40.000 in Frankrijk terug. Van de soldaten die op de terugtocht Vilnius bereikten stierf de helft.

Onderzoek op de in Vilnius gevonden lijken heeft aangetoond dat veel soldaten zijn doodgevroren – de temperatuur daalde die winter tot min dertig graden. Veel anderen bezweken toen ze na een lange hongerperiode te veel aten en dronken – ham, omelet en brandewijn. Nog weer anderen stierven toen ze, half bevroren, te snel warm werden. De slachtoffers waren niet alleen Fransen, maar ook Italianen, Duitsers, Polen en Nederlanders. Zeker twintig nationaliteiten waren in Napoleons leger vertegenwoordigd.

De Russen hadden na de aftocht van de Fransen drie maanden nodig om de lijken op te ruimen. Ze verbrandden veel lijken omdat de grond bevroren was. Toen de stank ondraaglijk werd, werd de rest in een grote V-vormige loopgraaf gegooid die de Fransen zelf eerder tijdens hun opmars naar Moskou hadden gegraven om zich tegen de Russen te verdedigen. Het was die loopgraaf die vorig jaar bij graafwerkzaamheden werd gevonden.

Gisteren werden de lichamen plechtig herbegraven in aanwezigheid van Litouwse leiders, Franse diplomaten, vertegenwoordigers van Franse historische organisaties, nabestaanden van soldaten en een erewacht in Napoleontisch uniform. De Franse ambassadeur in Vilnius zei dat Napoleon had gevochten voor een verenigd Europa. ,,Maar hij faalde omdat hij Europa met geweld wilde verenigen. Vandaag zien we deze droom van een verenigd Europa uitkomen omdat nu vreedzame middelen worden toegepast.''