In Londen is het weer crisis rond Irak

De Britse politiek is in de ban van een rel tussen MI6 en Tony Blairs persmachine, die `zachte' feiten over Irak `te sexy' zou hebben gemaakt.

Tony Blairs mediastrateeg probeert al een tijdje de aandacht te mijden. Als een spin doctor zélf nieuws wordt, doet hij zijn werk niet goed, redeneerde Alastair Campbell na het zoveelste verwijt dat hij sommige feiten te nadrukkelijk had gemasseerd. Het leek te werken. Maar de groeiende politieke crisis rond de oorlog in Irak heeft Campbell opnieuw in de schijnwerpers gezet.

Premier Blair staat onder toenemende druk om uit te leggen of hij de Britten heeft voorgelogen over het bestaan van Iraakse massavernietigingswapens als rechtvaardiging voor een oorlog. Vooral de bewering dat Irak binnen drie kwartier een chemische of biologische aanval kon beginnen, ligt onder vuur. Hoewel er geen hard bewijs bestond, zou Campbell die bewering tegen de zin van de geheime dienst hebben doorgedrukt. Het officiële dossier tegen Saddam, uit september vorig jaar, moest op die manier overtuigender lijken in de ogen van het Britse publiek, dat sceptisch stond tegenover een oorlog.

Het dossier werd ,,opgeklopt'', zei een bron bij de inlichtingendiensten dit weekeinde tegen The Observer. Campbell ,,begreep de ware aard van inlichtingenmateriaal niet. Het is zelden een reeks feiten; het is een reeks aanwijzingen op grond waarvan je beoordelingen kunt maken.'' De `45 minuten'-claim was zo'n niet-geverifieerde aanwijzing die door Downing Street niettemin als hard feit werd verkocht.

Het is niet voor het eerst dat de vertrouwenscrisis tussen MI6, dat spionnen in het buitenland runt, en Blairs publiciteitsmachine naar buiten komt. In februari bleek dat Campbell een ander Irak-rapport had gefiatteerd, waarin MI6-materiaal was aangelengd met passages die waren overgeschreven uit tijdschriften. De onrust bleef niet tot MI6 beperkt. Jack Straw, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, en zijn Amerikaanse collega Colin Powell, zouden grote reserves hebben gehad bij de categorische oordelen die Blair en president Bush in het openbaar velden over de Iraakse wapens. Dat zou blijken uit een uitgelekt verslag van een ontmoeting tussen Straw en Powell in het Waldorf Astoria-hotel in New York, vlak voor Powell in de V-raad in februari zijn wapendossier presenteerde.

Volgens het verslag, waaruit The Guardian via een diplomatieke bron zaterdag citeerde, waren Straw en Powell het eens dat er niet meer dan ,,indirecte bewijzen'' waren. Powell zou zelfs gezegd hebben te hopen dat de ,,feiten niet in ons gezicht ontploffen''. Volgens de krant circuleren de `Waldorf transcripts' in NAVO-kringen en lijken ze te zijn gelekt door ,,diplomaten die een oorlog steunden, maar nu vinden dat ze zijn voorgelogen''. Straws ministerie heeft het bericht tegengesproken.

De controverse over het ,,sexy'' maken van zachte feiten neemt in Londen vooralsnog toe. Juist omdat Blair – anders dan de VS – zijn casus belli vrijwel uitsluitend heeft gebaseerd op het acute gevaar van Saddams chemische en biologische arsenaal, is het van cruciaal belang dat de premier de beschuldigingen ontzenuwt, om te beginnen met de vondst van wapens in Irak. Als uitkomt dat hij heeft gejokt tegen het parlement, is zijn premierschap ten einde, zeggen boze parlementariërs. Ruim zeventig Labour-MP's eisen dat Blair verantwoording aflegt.

Clare Short, kort geleden alsnog afgetreden als minister voor Ontwikkelingssamenwerking uit protest over `Irak', zei gisteren dat het land is ,,beetgenomen''. Robin Cook, eerder afgetreden als Labourfractieleider, eist een onafhankelijk onderzoek. Ook de Tories, die niet betwisten dat Irak massavernietigingswapens bezat, zien veel in een onderzoek. Dat is ook na de Falkland-oorlog (1982) gehouden. Straw sloot het vanochtend echter uit.

Blair, die vandaag na een zesdaagse rondreis door zeven landen, waaronder Irak, terugkeert van de G8-top in Evian, houdt intussen voet bij stuk. ,,Ik twijfel er absoluut niet aan dat het bewijs boven tafel komt'', zei hij in een vraaggesprek met Sky News. Hij zei intussen informatie te hebben die zijn critici niet kennen. Op grond daarvan wordt ,,de komende weken en maanden'' een nieuw, gedetailleerd rapport samengesteld en openbaar gemaakt. Daarvan is wel al één ding zeker: hoe minder vingerafdrukken Campbell daarop achterlaat, hoe geloofwaardiger het zal zijn.