Sokolov in Sarajevo

Genna Sosonko verzuchtte lang geleden eens dat je betovergrootmoeder wel in het dorpje Nederland geboren moest zijn, wilden de dorpelingen je als een landgenoot beschouwen. Hij overdreef misschien, maar ik betrap me er zelf ook op. Als iemand vraagt wie de beste Nederlandse schaker is, zeg ik: ,,Vroeger Timman, maar tegenwoordig Van Wely.''

De beste Nederlander op de wereldranglijst (nummer 24) is Ivan Sokolov, al is het verschil met Van Wely (nummer 26) minimaal. Sokolov woont al tien jaar in Oegstgeest, hij werd twee keer landskampioen en hij is Nederlands staatsburger. Vorig jaar speelde hij op de olympiade in Bled voor Nederland aan het eerste bord. Toch zijn we geneigd om hem nog steeds als een Bosniër te zien.

Een paar jaar geleden werd er een regel ingevoerd dat deelnemers aan het kampioenschap van Nederland ook bereid moesten zijn om voor Nederland op de olympiades uit te komen. Het was bedoeld voor Sokolov en Nikolic, die op die olympiades nog steeds voor Bosnië speelden. Sokolov paste zich aan en speelde vorig jaar in Bled voor Nederland. Hij mag volgende maand dus meedoen aan het Nederlands kampioenschap, maar nu wil hij niet meer.

Het doet een beetje denken aan een bekende anekdote over Akiba Rubinstein, die in het toernooi van Karlsbad 1907 in de laatste ronde remise moest maken tegen Heinrich Wolf, een veel zwakkere speler, om het toernooi te winnen. Wolf bood al snel remise aan, maar Rubinstein sloeg het af. Een tijdje later kon Rubinstein in een paar zetten winnen, maar in plaats daarvan forceerde hij remise door herhaling van zetten. ,,Zag u niet dat u winnen kon, mijnheer Rubinstein, terwijl het zo voor de hand lag?'' ,,Natuurlijk zag ik dat, maar ik had genoeg aan remise.'' ,,Maar waarom nam u dat remisevoorstel van Wolf dan niet meteen aan?'' ,,Tegen Wolf maak ik remise als ik het wil, niet als Wolf het wil.''

Zo zou Sokolov nu kunnen zeggen: ,,Van deelname aan het kampioenschap van Nederland zie ik af als ik het wil, niet als het bestuur van de schaakbond dat wil.'' Er zijn overigens goede redenen om aan te nemen dat die zelfbewuste uitspraak van Rubinstein nooit echt gedaan is, maar hem in de mond is gelegd door een creatieve schaakjournalist.

Deze week behaalde Sokolov een fraai succes door het sterke toernooi in zijn vroegere woonplaats Sarajevo te winnen met een half punt voorsprong op Movsesian, Kasimdzjanov en Shirov. Beroemdheden als Barejev en Radjabov lagen nog aanzienlijk verder achter.

Tegen de jonge en onstuimige Teimoer Radjabov pakte Sokolov het heel geslepen aan. Hij bracht een stelling op het bord waar zijn eigen winstkansen klein waren, maar waar Radjabov helemaal niet aan winst mocht denken, alleen aan zorgvuldige verdediging. Daar houdt hij vast niet van.

Wit Sokolov-Zwart Radjabov

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. Lf1-d3 0-0 6. Pg1-e2 Een minder gebruikelijke variant waarmee Sokolov al een paar keer gewonnen had. Radjabov had het met zwart een keer gehad tegen Kortchnoi in het Najdorf Memorial, Buenos Aires 2001. Die partij werd remise. 6...c7-c5 7. d4-d5 e7-e6 8. 0-0 e6xd5 9. e4xd5 Minder ambitieus dan 9...cxd5, maar niet onverstandig. Zwart zal lange tijd kleine moeilijkheden houden en wit loopt geen enkel risico. 13...Pf6-g4 10. f2-f4 Tf8-e8 11. h2-h3 Pg4-h6 12. Lc1-d2 Ph6-f5 13. Dd1-b3 Pb8-a6 14. Ta1-e1 Ta8-b8 15. a2-a3 Pa6-c7 16. a3-a4 Lc8-d7 17. Pc3-e4 Pc7-a6 18. Kg1-h2 Pa6-b4 Als pionoffer is dit zeker verantwoord, maar wit neemt het niet aan en dan staat het paard op b4 in feite buiten spel. 19. Ld3-b1 Dd8-h4 20. Ld2-c3 Pf5-e3

MdMmjmlm

agmimgcg

MmMaMmgm

mMaGmMmM

GbGmHAMe

mKCMbMmG

MAMmHmGF

mImMDJmM

21. Lc3xg7 Een kwaliteitsoffer. 21...Pe3xf1+ 22. Te1xf1 Te8xe4 Maar terecht geeft zwart de kwaliteit meteen terug. Na 22...Kxg7 23. Dc3+ f6 24. P2g3 zou wit een zeer gevaarlijk initiatief hebben. 23. Lb1xe4 Kg8xg7 24. Db3-c3+ Dh4-f6 Veiliger was 24...Kg8, om een keer f7-f5 te spelen en het witte paard van e4 af te houden. 25. f4-f5 Nu krijgt wit in het eindspel een sterk initiatief. 25...Df6xc3 26. Pe2xc3 Tb8-e8 27. f5-f6+ Kg7-f8 28. Le4-b1 b7-b6 29. a4-a5 b6xa5 Na 29...Lc8 zou zwart zijn d-pion kunnen dekken, maar ook dan zou wit voordeel hebben. 30. Pc3-e4 a5-a4 31. Pe4xd6 Te8-e2 32. Pd6-e4 Pb4-a6 33. Tf1-f2 Te2-e1 34. Lb1-c2 Te1-e3 35. Tf2-d2 a4-a3 Hierna gaat het hard. 36. b2xa3 Te3xa3 37. Td2-e2 Ta3-a2 38. Pe4-d6 Zwart gaf op. Wits toren valt beslissend binnen, bijvoorbeeld 38...La4 39. Te7 Txc2 40. Txf7+ Kg8 41. Tg7+ Kf8 42. Txh7+ en wit zal een dame halen.