Pedofilieschandaal in Portugal raakt politici

Portugal is in de greep van een pedofilieschandaal. Nu zit ook de politiek in de beklaagdenbank.

Jorge Sampaio, president van de republiek Portugal, probeerde deze week zijn volk gerust te stellen. ,,In deze moeilijke uren zal ik garant staan voor het functioneren van alle instituties van de staat'', zei de president op een internationale bijeenkomst over justitie in de universiteitsstad Coimbra. De natie schudt op haar grondvesten door een pedofilieschandaal, ingegrepen heb ik nog niet, maar ik zal zo nodig een institutionele crisis voorkomen, zo luidde de boodschap.

Diepe schaamte, verbijstering en een gevoel van woede dat niets meer zeker is, houden Portugal in zijn greep. Epicentrum van de crisis is het Casa Pia, een nationaal instituut dat sinds de achttiende eeuw wezen en kinderen met sociale of andere problemen opvangt in een tehuis in het centrum van Lissabon. Juist dit opvangtehuis dat bescherming had moeten bieden diende decennialang als leverancier van vele tientallen kinderen voor een pedofielennetwerk, zo lijkt onderzoek te bevestigen.

Op zichzelf was deze ontdekking al genoeg geweest voor flink wat opschudding. Die sloeg om in verbijstering toen zich onder de eerste arrestanten eind januari Carlos Cruz bevond. Cruz, met ruime voorsprong de populairste televisie- en radiopresentator van Portugal, werd vastgehouden toen hij volgens justitie op het punt stond naar Zuid-Amerika te vluchten. Volgend jaar zou hij het Europees kampioenschap voetbal presenteren, hoger kan een mens niet stijgen in een voetbalgekke natie. Cruz was het betrouwbare gezicht in de Portugese huiskamer: aimabel, geslaagd in het leven en juist hertrouwd met een beeldschone Braziliaanse die hem een dochtertje schonk. En volgens de politie jarenlang trouwe klant van de huisbewaarder van Casa Pia, die hem in contact bracht met de jongens die er woonden.

Wat is nog zeker als achter het gezelligste nationale televisiehoofd plotseling een vuige kinderlokker bleek schuil te gaan? Weinig, zo werd al snel duidelijk. Uit getuigenissen van de slachtoffers viel op te maken dat het seksuele misbruik al tientallen jaren geleden was gemeld tot op ministerieel niveau. Een voormalig topdiplomaat en ex-ambassadeur behoorden tot de verdachten. Kennelijk werd het netwerk tot in hoge kring afgeschermd, zo gonsde het in Lissabon. Wat in het Belgische pedofilieschandaal fictie bleek, leek in Portugal te worden bewaarheid.

Dat laatste werd bevestigd met de arrestatie vorige week van Paulo Pedroso, voormalig woordvoerder van de socialistische fractie, voormalig minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en naar het zich laat aanzien voormalig jong en veelbelovend carrièrepoliticus. Pedroso – getrouwd, kinderen – worden vijftien seksuele delicten met minderjarigen ten laste gelegd.

Het hek leek nu pas goed van de dam, want Pedroso was als minister aangetreden als opvolger van de socialistische voorman Ferro Rodrigues, die op zijn beurt het roer had overgenomen van de afgebrande socialistische premier Guterres. En justitie bleek te zijn overgegaan tot arrestatie van Pedroso op basis van uitgebreide tapes met afgeluisterde gesprekken van hem, Ferro Rodrigues en de socialistische fractieleider António Costa. De laatste twee worden niet verdacht van seksuele praktijken rond Casa Pia, wat de zaak plotseling een geheel nieuwe, politieke draai gaf. Portugal bleek te zijn opgescheept met een pedofiele variant van een Watergate-affaire.

Een woedende Ferro Rodrigues sprak van een complot dat er toe diende om de socialisten definitief een kopje kleiner te maken. Inmiddels lijkt er een tegenlobby op gang te zijn gekomen. De jonge rechter Rui Teixeira, de enige die bereid bleek energie te steken in de zaak rond Casa Pia, dreigt nu vervangen te worden wegens een administratieve kwestie. Koren op de molen van kwaaddenkers. Volgens de geruchtenmachine is het aantal `belangrijke' Portugezen dat gebruik zou hebben gemaakt van de diensten Casa Pia inmiddels gestegen tot honderdvijftig.

De genadeklap kwam afgelopen zondag. Juist op de middag van zijn televisieshow werd Herman Jóse, een komiek die qua populariteit Carlos Cruz naar de kroon steekt, opgeroepen om voor de rechter te getuigen in de zaak rond Casa Pia. Jóse, wiens homoseksualiteit publiek geheim is, werd gisterochtend drie en half uur gehoord en mocht toen naar huis. Hij ontkent enige schuld. Gisteravond presenteerde hij de uitreiking van Portugals nationale prijs voor de belangrijkste televisiepersoonlijkheden van het afgelopen jaar. Naar verwachting zullen de kijkcijfers alle records breken.