Nikaab, pet en capuchon

Plaatsvervangende schaamte overviel me bij het lezen van het berichtje, maandag in deze krant, over de overval op een Blokker-filiaal in Amsterdam-West afgelopen zaterdag. Blokker-filialen worden natuurlijk aan de lopende band overvallen, maar dit keer waren de daders twee vrouwen in nikaab, gewapend met een pistool en een stroomstok.

Het moet een tafereeltje van nauwelijks te overtreffen absurdisme zijn geweest: twee ogenschijnlijk diepvrome in zwarte tenten gehulde vrouwen, die een vuurwapen trekken, de cassières dwingen om de kluis te openen, en er vervolgens vandoor gaan met geld en gestolen goederen in een rode Dirk van de Broek tas.

Ik kon de gedachte niet onderdrukken dat het vroeger of later wel moest gebeuren; tenslotte biedt een nikaab onbegrensde mogelijkheden om je te vermommen, maar toch overheerste vooral gêne. Uitgerekend met een nikaab! Uitgerekend in Amsterdam-West, dat nog maar nauwelijks is bekomen van de verstoorde dodenherdenkingen. Zijn ze nou helemaal gek geworden? Wie het imago van Marokkanen in Nederland moedwillig zou willen schaden, had het nauwelijks beter kunnen aanpakken.

Extreem-rechtse blanke jongens in vermomming, was dan ook mijn eerste vermoeden. Maar verder in het artikel bleek dat de twee cassières, beiden van Marokkaanse afkomst, niet alleen zeiden zeker te weten dat het ging om twee Marokkaanse vrouwen – dat konden ze horen aan hun accenten, en zien aan hun ogen – maar dat een van de winkelmeisjes zelfs een overvalster had herkend, `aan haar zware postuur'.

Het verhaal roept tal van fascinerende vragen op. Hoe weet de politie, afgezien van de getuigenissen van de cassières, dat het om twee vrouwen gaat? Daar gaf ze geen toelichting op. En hoe kunnen de meisjes in de winkel er zo zeker van zijn dat het om twee Marokkáánse vrouwen gaat? Een accent is gemakkelijk geïmiteerd, en bruine ogen heb ik ook. Hoe kon een van de winkelmeisjes een vrouw herkenen, door haar nikaab heen? Zijn nikaabs soms niet lichaamsverhullend genoeg? Werden de dieven in hun bewegingen niet belemmerd door hun kledij? Het zal tenslotte niet hun dagelijkse dracht zijn geweest. Hoe kwamen de overvalsters aan zulke professionele wapens als een vuurwapen en stroomstok – als ze echt waren? En waarom zouden ze in hemelsnaam naast het geld uit de kluis ook spullen hebben meegenomen uit de Blokker? Dat laatste roept visioenen op van huishoudelijke vlijt die in tamelijk bizar contrast staan met de vuurwapens. Schuursponsjes? Een koekepan met anti-aanbaklaag? Een strijkijzer? Hup, in de Dirk van de Broek-shopper, ondertussen proberen niet te struikelen over de zoom van je sluier, en rennen maar!

Het was een dusdanig vreemd verhaal, dat ik wel reacties in de pers had verwacht. Maar tot nu toe heeft er alleen een vierregelig nieuwsberichtje in Het Parool gestaan. Zou het in de opwinding over het nieuwe kabinet onopgemerkt zijn gebleven, of hadden meer journalisten last van een ongemakkelijk gevoel over de zaak? Merkwaardiger nog is dat er op bekende moslim-discussiefora op internet nauwelijks wordt gesproken over de affaire – toch een perverse parodie op degenen die nikaab uit serieuze religieuze overwegingen dragen. Het enige wat ik kon vinden was een onverkwikkelijke, racistisch getinte korte discussie op overgave.nl, tussen – naar eigen zeggen – autochtone Nederlanders. Het nieuwe www.mijnsluierenik.tk en www.moslima.nl zwegen in alle toonaarden. Toch is de overval in potentie veel schadelijker voor de zaak van de nikaab-draagsters dan welke rechtszaak aangespannen door welk schoolhoofd dan ook, en biedt het ammunitie voor degenen die met allerlei pragmatische argumenten voor een verbod ijveren.

Waar dat toe kan leiden, is tegenwoordig te zien in het Britse stadje Basildon in Essex. Zoals de Independent on Sunday vorige week berichtte, is daar sinds april een verbod ingesteld op het dragen van hoeden, baseballpetjes, mutsen en capuchons in winkels en winkelcentra. De plaatselijke politie denkt dat met name de trendy capuchons van sweatshirts, de zogenoemde hoodies, gebruikt worden door jonge winkeldieven om niet herkend te worden door de veiligheidscamera's. De modieuze look, bekend van Eminem en andere hippe rappers, is een soort uniform van de plaatselijke, blanke jeugd. De politie zegt ongeveer te weten welke groepen jongens de diefstallen plegen, maar heeft door de hoofdbedekking geen bewijzen.

Nu hangen er overal bordjes in etalages: `No hats or hoodies.' Een winkelier die niet genoemd wilde worden, verklaarde dat het wel voor confrontatie zorgde, en dat hij zich ervoor schaamde om oudere heren te vragen hun hoed af te nemen – wat ze overigens zonder morren deden. De jongens voelen zich ondertussen gediscrimineerd, en blijven weg uit de winkels. ,,Iedereen draagt petten en hoodies,'' zei er een. Ook de voorzitter van de Youth Justice Board verklaarde dat er geen direct verband was tussen capuchons en winkeldiefstal.

Hoe zouden ze in Basildon over de nikaab denken? Of een motorhelm? Oorwarmers? Goed, dat je met helm op geen bank binnenkomt, is begrijpelijk. Maar in Basildon is een grens overschreden. En er is ook een grens overschreden door de dievegges in de Blokker afgelopen zaterdag. Door zich te bedienen van zulke religieuze pafernalia voor hun beroving hebben ze niet alleen het vertrouwen geschaad en op een schokkend ironische manier misbruik gemaakt van de levenswijze waar die klederdracht voor staat; ze lokken zo ook een heilloze pragmatische discussie uit (net zoals die in Basildon) over welke kleding wel of niet kan in de openbare ruimte, en om welke redenen. Laten we in plaats daarvan eens een principieel besluit nemen over het toestaan van religieus getinte kledij bij de overheid en in openbare scholen, en ondertussen op straat vrolijk aantrekken wat we willen, al is dat een jute zak, leren hotpants of zwarte tent.