Harem zonder sultan

Ook dit jaar was het Eurovisie songfestival weer grotendeels een parade van onbekende nationale talenten. Alleen Turkije vaardigde zijn sterzangeres af, Sertab Erener. Sertab is al een jaar of tien goed voor miljoenen verkochte cd's in Turkije en heeft duetten gemaakt met een andere Turkse ster, Tarkan, en met de Amerikaan Ricky Martin. Het land dat volgens veel Europese regeringsleiders helemaal niet tot Europa behoort, won dan ook prompt het Eurovisie songfestival.

Dat Sertab won, lag niet alleen aan haar zangkwaliteiten. Haar winnende liedje en de bijbehorende videoclip, `Everyway That I Can', was in de weken voor het songfestival al vaak te zien op de clipstations. Veel telestemmers hoorden zaterdag Sertabs winnende lied niet voor het eerst, wat Turkije ongetwijfeld een flinke voorsprong op zijn concurrenten heeft gegeven.

De muziek bij `Everyway That I Can' is zoals we die kennen van Tarkan, die een paar jaar geleden een grote hit in Nederland had met zijn kusnummer: een Turks klinkende melodie wordt ondersteund door een stevige beat. Op het songfestival voerden Sertab en haar vier achtergrondzangeressen een haremdans uit. Ook de videoclip is haremachtig. Sertab bevindt zich, met nog een paar vrouwen, in de rijk geornamenteerde en halfduistere ruimtes van een Turks paleis. De vrouwen zijn gehuld in hun mooiste traditioneel Turkse kleren. Een van de vrouwen doet een buikdans en soms roken ze gedrieën een waterpijp. Ook drukken ze wel hun gezichten tegen elkaar, als een opmaat voor een innige omhelzing.

Paradoxaal genoeg worden Sertabs haremclip en festivaloptreden wel geïnterpreteerd als een daad van verzet. Zo beschouwde Cornald Maas in de Volkskrant Sertabs haremdans op het songfestival als een ,,wegbereider van gelijke rechten voor de vrouw.'' Dat is wat overdreven: volgens deze redenering zouden ook paaldanseressen en hoeren tijdens hun werk pleiten voor vrouwenemancipatie. Ook de tekst van `Everyway That I Can' heeft niets feministisch, eerder het tegendeel: Sertab toont zich zeer afhankelijk van haar geliefde, voor wie ze alles zegt te willen doen.

Toch gaat er inderdaad een dubbelzinnige boodschap uit van Sertabs `Everyway That I Can'. Sertabs harem is namelijk een harem zonder sultan: noch in de tekst noch in de clip is er ook maar een spoor van een man te bekennen. Een man hebben Sertab en haar vrouwen helemaal niet nodig: ze hebben het reuzefijn met elkaar. Er is dan ook maar één conclusie mogelijk: `Everyway That I Can' is het eerste Turkse gezongen pleidooi voor de lesbische liefde.