Gij zult uw gat dichten

In de pensioenwereld zijn de bordjes verhangen, wat nog niet tot een ieder is doorgedrongen. Men loopt zich wel het vuur uit de sloffen voor een zo hoog mogelijke hypotheek, maar die oude dag is nog veel te ver weg om je druk over te maken. Terwijl het andersom hoort te zijn. Aan je pensioen moet je lang en met verstand bouwen, zelfs als een pensioenfonds dat op zich neemt. Je bent zelf verantwoordelijk voor het eindresultaat.

Een schuld daarentegen zadelt je op met rente en aflossing en is het tegenovergestelde van een (pensioen)reserve, je bezit. Daarom is het onlogisch om een schuld aan te gaan voor je oude dag. Bijvoorbeeld door te lenen op de overwaarde van je huis en daarmee een verzekering te sluiten. Zo'n constructie is voordelig voor de provisie van de tussenpersoon. Wie dat niet gelooft, moet een hypotheekofferte en een verzekeringsofferte aanvragen en berekenen wat er per saldo voor hem overblijft aan uitkeringen.

Tot voor enkele jaren was het ouderdomspensioen een haast vanzelfsprekend recht. Je koos binnen bepaalde grenzen zelf wanneer je wilde stoppen met werken en je werkgever beloonde dat met een vorstelijke en levenslange uitkering. Deels op kosten van collega's die bleven werken en deels dankzij de beleggingswinsten sinds ruwweg 1982.

Iedereen die stopte met werken en geen volwaardig pensioen ontving, dreigde door zijn pensioengat financieel achterop te raken. Dat risico hamer(d)en de verzekeraars, pensioenfondsen en assurantietussenpersonen er in bij het volk, alsof het om een nationale ramp gaat. `Gij zult uw gat dichten.'

Hun remedie om het te dichten is een levensverzekering. Liefst één waarvan de premies worden belegd in aandelen en/of obligaties, en de verzekerde het beleggingsrisico zelf draagt. Dat is een slimme zet van de risicodragers, want zo wentelen zij hun risico (de garantie van een vaste uitkering) af op de verzekerde, die daardoor geen zekerheid geniet.

De houders van een beleggingspolis ondervonden dit aan den lijve in de afgelopen jaren. De uitkering viel zwaar tegen, of zal dat nog doen. Teleurgestelde verzekerden verwijten dat hun verzekeraar. Maar klagen heeft weinig zin, want de polis garandeert nooit een voordelig beleggingsresultaat. Bovendien zitten we wereldwijd met zijn allen in hetzelfde deels gezonken beursschuitje.

Het dichten van je pensioengat via een beleggingsverzekering biedt dus geen zekerheid. Je kan net zo goed (of slecht) zelf beleggen.

Zelfs lezers met een miljoen of meer euro vrij achter de hand liggen wakker van hun gat. Het pensioengat is in feite een bedacht risico voor commerciële doeleinden. Als je voldoende vermogen bezit als je stopt met werken, hoef je geen extra levensverzekering te sluiten.

Zo'n vermogen voor later kan bijvoorbeeld zitten in de overwaarde van je huis en/of in een eigen bedrijf(je). Maar in beide zit nu de klad. De overwaarde krimpt bij dalende prijzen en door de tweede of derde hypotheek die je op je huis neemt. De waarde van een eigen bedrijf is niet zo eenvoudig en voordelig te verzilveren als adviseurs vaak beweren. Wie zijn (vermeende) pensioengat wil dempen, moet dus tijdig maatregelen nemen, want anderen doen dat niet voor je. Hierna volgen enkele suggesties:

Ga uit van een realistische pensioenleeftijd (65 jaar) en werk er daarna nog wat bij als freelancer, voor zover mogelijk. Dat levert twee voordelen op: je verdient langer en de pensioenreserve wordt minder aangesproken.

Benut de overwaarde van je eigen huis, hoewel dat lastig is. De beste manier is het te verkopen en daarna iets te huren. Die ommezwaai levert veel geld op, zeggen alle mensen die het zo deden.

Spaar en beleg extra voor later en neem daarbij meer risico, bijvoorbeeld door rechtstreeks te beleggen in aandelen of via een wereldwijd aandelenbeleggingsfonds, via automatische vaste maandstortingen, wat heel eenvoudig werkt.

Schenk voorlopig niets aan de kinderen. Zorg eerst voor je eigen financiële toekomst. Pas wanneer die op orde is, komt het nageslacht aan de beurt.

Los extra af op (hypotheek)schulden en zorg dat die verdwenen zijn wanneer je stopt met werken. Zo verlaag je de rentelasten tijdens je pensioenjaren en kan je met minder inkomen toe. En vergeet je nabestaanden niet.