Duurzaamheidsverslag wordt beter

Nederlandse bedrijven publiceren nog maar mondjesmaat wat hun inspanningen zijn op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Van de vijftig grootste beursgenoteerde ondernemin- gen geven er elf één of meerdere speciale verslagen uit, van de vijftig grootste bedrijven zonder beurs- notering zijn dat er acht. Dat concludeert adviesbureau Berenschot in een eind vorig jaar gepubliceerd onderzoek. Marcella Breedeveld zet een paar voorbeelden van duurzame verslaggeving op een rij.

SHELL

Olieconcerns en milieugroeperingen zijn gezworen vijanden. Toch is Shell er de afgelopen jaren in geslaagd om veel van de animositeit weg te halen. Belangrijke factor daarbij is dat het concern openheid geeft over de activiteiten op het gebied van bijvoorbeeld milieubescherming en verbetering van de situatie van werknemers en omwonenden bij buitenlandse vestigingen.

Shell maakt er geen geheim van dat duurzamer ondernemen niet van eigenbelang is gespeend. ,,Duurzame ontwikkeling is een manier om onze reputatie te beschermen en te verbeteren. Ze helpt ons om onze activiteiten te ontwikkelen in lijn met wat de samenleving aan behoeften heeft en van ons verlangt'', schrijft het concern op de eigen website.

Shell publiceert jaarlijks een duurzaamheidsverslag. Dit jaar is de zesde editie verschenen. Daarnaast brengt het concern een overzichtelijke samenvatting van 25 pagina's uit. Shell probeert zoveel mogelijk activiteiten uit te drukken in meetbare componenten. Het concern heeft een nieuwe wijze van rapporteren geïntroduceerd voor zogenoemde `hot spots' – extra gevoelige locaties en vraagstukken, zoals de botsingen met de lokale bevolking in Nigeria en een reeks van bedrijfsongelukken in Zuid-Afrika.

www.shell.com/shellreport

UNILEVER

Als groot voedingsmiddelenconcern gaat het bij Unilever al snel over landbouw wanneer het duurzaamheid betreft. ,,Recente druk op de landbouw door de milieubeweging en vanuit de maatschappij heeft ons ertoe gebracht een duurzamere aanpak te ontwikkelen voor het telen van bepaalde gewassen'', schrijft het concern in de net verschenen `duurzaamheidsbrochure' Mondiale uitdagingen, lokale aanpak. Unilever is grootafnemer van producten als palmolie, doperwten, thee, spinazie en tomaten. Voor deze vijf producten heeft het concern nu richtlijnen opgesteld voor duurzaam beheer. Ook op het gebied van visserij en waterbeheer wil Unilever helpen om het duurzaam produceren te bevorderen.

Unilever heeft in 2001 voor het eerst een uitgebreider rapport gepubliceerd over de prestaties op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het tweede rapport Listening, Learning, Making Progress, met cijfers over 2001, is gepubliceerd in oktober 2002. Unilever zegt in dit rapport dat de wijze van rapporteren nog verder vorm moet krijgen. In vergelijking met de verslagen van bijvoorbeeld Shell is het rapport van Unilever nog vooral beschrijvend, zonder veel mogelijkheden om ontwikkelingen van jaar op jaar te vergelijken.

www.unilever.com

NUON

De Nederlandse energiebedrijven Essent, Gasunie en Nuon zitten alledrie in de voorhoede van bedrijven die publiceren over hun duurzame prestaties, blijkt uit onderzoek van Berenschot. Eén van de verklaringen daarvoor is waarschijnlijk dat deze bedrijven, net als bijvoorbeeld Shell, wegens de aard van hun product van oudsher onder vuur liggen van milieugroeperingen.

Nuon richtte zich in voorgaande jaren in de verslaglegging alleen op ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie. Dit jaar heeft het concern het rapport uitgebreid tot alle aspecten van duurzaam ondernemen. Dat klinkt schokkender dan het is, omdat Nuon nu eenmaal vooral actief is in energie. Wat er vooral bij is gekomen, zijn cijfers over zaken als ziekteverzuim en de samenstelling van het personeel.

In het Duurzaamheidsverslag 2002, dat begin mei is gepubliceerd, toont Nuon welke projecten er zijn op het gebied van alternatieve energie en welke energiezuinige methoden worden toegepast. Daarnaast beschrijft Nuon bijvoorbeeld ook wat het `afsluitbeleid' is: wanbetalers worden niet afgesloten als het 24 uur vriest en ook niet rond de feestdagen. Nuon geeft in het verslag toe dat de duurzaamheidsrapportage nog niet volledig is, maar dat aan verbetering hard wordt gewerkt.

www.nuon.nl

RABO

De Rabobank profileert zich al geruime tijd als voorloper op het gebied van duurzaam ondernemen. Vooral voormalig topman Herman Wijffels, sinds 1999 voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, heeft altijd op het standpunt gestaan dat bedrijven het maken van een gezonde winst heel goed kunnen combineren met zorg voor de maatschappij.

De Rabobank probeert die gedachte zelf ook in praktijk te brengen. Zo ondersteunt de bank initiatieven voor agrarische bedrijfjes en coöperaties in Afrikaanse en Aziatische landen. Dat is deels pure hulpverlening, maar tegelijkertijd, zo zegt de bank zelf, dient men zo ook de eigen commerciële belangen. In Nederland is de bank actief op het gebied van duurzame landbouw, waarbij de bank zowel ideële als commerciële doelen dient.

De lokale Rabobanken in Nederland besteden één procent van hun winst aan goede doelen. Het concern verdubbelt dat bedrag.

Op de internetsite van het Rabobankconcern is veel informatie te vinden over het duurzaamheidsbeleid van de bank. Behalve het duurzaamheidsverslag over 2001 heeft de bank ook een reeks zogeheten position papers over allerhande maatschappelijke en politieke kwesties. Het nieuwe duurzaamheidsrapport zal in de zomer verschijnen.

www.rabobankgroep.nl

PHILIPS

Het elektronicaconcern steekt gunstig af ten opzichte van collega-ondernemingen door het vroege tijdstip waarop Philips het duurzaamheidsverslag publiceert. De meeste bedrijven die zo'n verslag maken, brengen dit uit in de zomermaanden. Omdat de meeste aandeelhoudersvergaderingen in april en mei zijn, is het voor beleggers niet mogelijk bedrijven aan te spreken op actuele duurzaamheidsprestaties. Philips, dat dit jaar voor het eerst voor het hele concern een duurzaamheidsverslag publiceerde, kwam daarmee al eind maart naar buiten.

Belangrijkste onderwerpen dit jaar in het Sustainability Report: het streven om meer vrouwen op hogere posities te krijgen (van 4 naar 10 procent) en op de buitenlandse vestigingen ook in het hoogste management meer lokale werknemers aan te trekken. Daarnaast wil het concern er beter op toezien dat ook toeleveranciers zich houden aan de richtlijnen van Philips voor maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Philips probeert de duurzaamheidsinspanningen zoveel mogelijk in cijfers uit te drukken. In het verslag is ook een meetsysteem opgenomen dat de kwaliteit van de duurzaamheid moet aangeven. Op een schaal van 1 tot 10 streeft Philips naar een 6. Volgend jaar maakt het concern bekend wat is bereikt.

www.philips.com

DSM

Chemiebedrijven liggen door de aard van hun werkzaamheden eigenlijk altijd onder vuur van milieugroeperingen. Waarschijnlijk doen deze ondernemingen mede daarom vaak extra hun best doen om hun beleid op het gebied van duurzaam ondernemen aan de buitenwereld kenbaar te maken. DSM, bijvoorbeeld, behoort in Nederland tot de koplopers als het gaat om het publiceren van vooral milieugegevens. Ook over veiligheid werd de afgelopen jaren al veel bekendgemaakt – logisch omdat bij chemische installaties een kleine fout snel heel grote gevolgen heeft, zoals DSM meerdere malen in de praktijk heeft moeten ervaren.

Dit jaar heeft DSM een grote stap vooruit willen zetten. Eind maart publiceerde het concern voor het eerst een `echt' maatschappelijk jaarverslag, waarin werd geprobeerd om, geïntegreerd en cijfermatig onderbouwd, verslag te doen van de manier waarop het hele concern omgaat met milieu- en maatschappelijke aspecten. Dat betreft veiligheid en de uitstoot van schadelijke stoffen, maar ook het bevorderen van meer vrouwen in de hogere geledingen van het bedrijf. Gemakkelijk is zo'n verslag niet, liet bestuursvoorzitter Peter Elverding bij de presentatie van het Triple P-rapport (People, Planet, Profit) weten. Hij beloofde volgend jaar met meer kwalitatieve en kwantatieve gegevens te komen. Op de internetsite van DSM is het rapport te vinden, met gedetailleerde uitsplitsingen per locatie.

www.dsm.com

ING

ING-bestuursvoorzitter Ewald Kist bemoeit zich graag met de maatschappij. Zo was hij tot vorig jaar voorzitter van een groep van veertien topbestuurders die het personeelsbestand ook in de hoogste regionen meer divers wil maken. Binnen de eigen onderneming heeft de behoefte aan maatschappelijk verantwoord ondernemen onder andere geleid tot een energiezuinig hoofdkantoor (het `glazen muiltje' langs de Amsterdamse Zuid-as), heeft het concern enkele bankiers uitgeleend om de wederopbouw in Bosnië te ondersteunen en zal er eind dit jaar uit 600 koffieautomaten bij ING koffie met het Max Havelaar-keurmerk komen.

ING brengt jaarlijks in juli een duurzaamheidsverslag uit. Dat levert ook verrassende voorbeelden op: zo maakt ING in het meest recente verslag ING in de samenleving 2001 melding van het feit dat prostituees nu ook in aanmerking komen voor een lening. Dit was tot 2000 niet mogelijk, omdat ING vanuit het maatschappelijk verantwoord beleid juist geen financier wil zijn voor de seksindustrie. Eind 2000 is prostitutie in Nederland gelegaliseerd en werd ING voor de Commissie Gelijke Behandeling gedaagd, omdat het bedrijf de (legale) prostituees anders zou behandelen dan gewone zelfstandigen. ING erkende dat, waarna de regels werden aangepast. Op 23 juni komt het nieuwe verslag.

www.ing.com

HEINEKEN

In een eind vorig jaar door adviesbureau Berenschot gepubliceerd onderzoek naar maatschappelijk verantwoord ondernemen kwam Heineken als snelste stijger naar voren. De drankenproducent kreeg een compliment voor de wijze waarop Heineken tracht zo concreet en cijfermatig mogelijk inzicht te geven in de inspanningen op het gebied van maatschappelijk ondernemen.

Heineken brengt om het jaar een duurzaamheidsverslag uit. In de tussenliggende jaren publiceert het bedrijf via een inlegvel in de verslagen de meest actuele cijfers. In eerste instantie had het verslag vooral betrekking op de milieuactiviteiten van het concern. In het vorig jaar gepubliceerde rapport Veiligheid Gezondheid Milieu verslag 2000/2001 is de verslaglegging uitgebreid tot de in de titel genoemde onderwerpen. Volgend jaar wil Heineken het verslag verder uitbreiden tot alle aspecten van maatschappelijk verantwoord ondernemen waar het bedrijf mee te maken heeft. Het verslag wordt waarschijnlijk gepubliceerd in juni.

Geïnteresseerden kunnen het verslag van Heineken en andere stukken op het gebied van duurzaamheid opvragen bij het bedrijf of opzoeken op de internetsite. Wel opletten dat men naar de goede site gaat (www. heineken.nl is vooral een consumentensite, voor informatie over het bedrijf zelf moet men naar de zogeheten corporate site).

www.heinekeninternational.com

AHOLD

Detailhandelsconcern Ahold was jarenlang de lieveling van de voorstanders van duurzaam ondernemen. Onder leiding van de onlangs wegens financiële schandalen afgetreden topman Cees van der Hoeven heeft het bedrijf de afgelopen jaren veel energie gestoken in het verbeteren van de openheid rond bijvoorbeeld voedselproductie. Ook het sociaal beleid wordt vaak geroemd. De financiële perikelen bij Ahold hebben bij duurzame beleggers tot discussie geleid. Een deel is van mening dat het concern, wannneer zou blijken dat er daadwerkelijk fraude is gepleegd, geen aanspraak meer kan maken op het predikaat duurzame onderneming.

Ahold publiceert tweejaarlijks een duurzaamheidsverslag, waarin de onderneming onder andere ingaat op aspecten van het personeelsbeleid, op energieverbruik in de supermarkten en op maatregelen op het gebied van voedselveiligheid. Volgens de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) is de verslaggeving de afgelopen jaren verbeterd (meer concrete cijfers in plaats van vooral beschrijvingen van projecten), maar moet het concern nog veel doen om de cijfers en de prestaties beter te kunnen vergelijken. Het meest recente rapport Status Report 2002 Corporate Social Responsibility is gepubliceerd in april 2002. Het nieuwe verslag verschijnt in 2004.

www.ahold.nl