De gespleten tong van Vajpayee

De Indiase premier dreigt met aftreden als er geen vrede komt met Pakistan. Maar voor wie waren die woorden bedoeld?

Wat heeft de minister-president bedoeld? Dat was gisteren de brandende vraag in Indiase kranten en op televisie. Premier Atal Bihari Vajpayee, momenteel op bezoek in Duitsland, had tegen een journalist van Der Spiegel gezegd dat als zijn derde poging om vrede te sluiten met Pakistan mislukt, hij zijn verlies zal accepteren en zich terug zal trekken.

Bedoelde Vajpayee dat hij uit de politiek treedt als ook deze vredesonderhandeling faalt? Of dat Pakistan een allerlaatste kans krijgt alvorens het oorlog wordt? Of dat het Engelse woord `retire' dat hij gebruikte, louter betekende dat hij dan de kwestie laat rusten en doorgaat met het leven van alledag, namelijk het besturen van India?

De commentatoren kwamen er niet uit. Toch is Vajpayee in Duitsland veel duidelijker geweest dan tot nu toe het geval was. De eis dat Pakistan éérst een eind moet maken aan de terreurdaden die door Pakistani worden gepleegd in Kashmir en elders voordat de onderhandelingen kunnen beginnen, liet hij vallen. De vraag of president Pervez Musharraf van Pakistan te vertrouwen is, beantwoordde hij met: Ik ben bereid zaken met hem te doen. En op een emotioneel moment vroeg Vajpayee zich af waarom, net als in Duitsland, de muur tussen beide landen niet kon worden geslecht.

Dit laatste is misschien een droom die elke Indiase staatsman een keer in zijn leven moet zeggen te koesteren, maar de bereidheid om met Musharraf zaken te doen is een ommekeer. Vajpayee heeft vaak genoeg duidelijk gemaakt dat het grote obstakel voor vrede tussen India en Pakistan de onbetrouwbaarheid van Musharraf was. In 1999 ging Vajpayee naar het Pakistaanse Lahore om over vrede te praten. Korte tijd later liet Musharraf, toen nog slechts generaal in het Pakistaanse leger, de Indiase bergtop Kargil bezetten.

In 2001 kwam dezelfde Musharraf naar India, nu in de functie van president. Hij stal de show met zijn flair en openheid, maar begon direct daarna pogingen te doen om de band tussen India en de VS los te weken ten gunste van zichzelf.

Maar de onderhandelingen met Pakistan zijn niet altijd mislukt door het gedrag van Musharraf. In 2001, toen de vredesbespreking in het Indiase Agra plaatshad, werd het door Vajpayee bereikte resultaat uiteindelijk te niet gedaan door Vajpayees eigen ministers. Het was een mes in de rug van de Indiase premier.

Daarmee komt men bij een laatste interpretatiemogelijkheid van Vajpayees uitspraak in Duitsland: als ook deze derde poging tot vrede mislukt, trekt hij zich terug en is de BJP op zichzelf aangewezen. Volgend jaar zijn er verkiezingen in India en alleen Vajpayee kan die winnen.

Zonder Vajpayee breekt binnen de enorme coalitie van de BJP en 25 andere partijen de hel los en gaat India een tijd van grote onzekerheid tegemoet. Vajpayee waarschuwde dus niet Pakistan. Vajpayee waarschuwde India.