Bittere blik op Hollywood

Nestbevuiling! De reacties op Sunset Boulevard, Billy Wilders bittere blik op Hollywood uit 1950 waren even wisselend als uitgesproken. Films die over de filmwereld gaan zijn een eigenaardig en fascinerend genre. Waarom hebben veel regisseurs de behoefte op een gegeven moment meer of minder onomwonden een film te maken over datgene wat ze nu echt dag en nacht bezighoudt? Het is niet altijd een afrekening met hun ambities en frustraties. Er zitten ook stiekeme liefdesverklaringen bij. En vaker is de conclusie dat ze wel goed gek moeten zijn om steeds maar weer films te willen maken, maar ja het bloed kruipt.

Sunset Boulevard behoort zonder twijfel tot de beste van die films over film. Misschien wel omdat de film mooi is, zowel in esthetische als verhalende zin. Hij blijft namelijk romantisch, terwijl hij hardhandig de illusies van Hollywoods droomfabriek ontmaskert.

Alles draait om de ontmoeting tussen een jonge schrijver, een bijna uitgerangeerde ster uit het tijdperk van de stille film en haar trouwe butler (vertolkt door regisseur Erich von Stroheim). De beeldschone Gloria Swanson die Norma Desmond speelt, speelt bijna zichzelf. Er zit een fragment in de film waarin ze naar een scène uit Queen Kelly (1928) kijkt, de film die ze onder regie van Von Stroheim maakte en die hen beiden de das omdeed. Maar er vinden meer ontmoetingen tussen fictie en werkelijkheid plaats. Onomwonden gebruiken Wilder en zijn co-scenarist Charles Brackett namen van studiobazen en acteurs Darryl Zanuck, Tyrone Power en Alan Ladd. Hij laat een ontmoeting plaatsvinden tussen Norma en regisseur Cecil B. De Mille die ook echt heeft plaatsgevonden.

Wilder-biograaf Ed Sikov lardeert zowel het audiocommentaar als de `making of' op de dvd-versie van Sunset Boulevard met dit soort filmhistorische wetenswaardigheden. Klassieke zinnen passeren nog eens de revue. Schrijver Joe (William Holden) zegt bij hun eerste ontmoeting: ,,U was zo groot.'' Norma: ,,Ik ben groot. Het zijn de films die klein geworden zijn.''

De film die nu begint met het beroemde shot van een lijk in het zwembad dat de toeschouwer door het water aanstaart, terwijl in het gerimpelde oppervlak de grimassen van de schandaalfotografen achter hun flitslampen te zien zijn, kende oorspronkelijk een andere opening. Ooit moet het op papier heel goed geleken hebben om twee lijken in een mortuarium herinneringen op te laten halen aan dat goede oude Hollywood dat hun om zeep had gebracht. Ook in 1950 vonden er al testvertoningen plaats die dit helaas? verhinderden. Ook daarvan doet de dvd verslag.

Het is wel onthutsend dat een van de regisseurs die de meeste Hollywood-klassiekers voortbracht die ook vandaag de dag nog scherp en geestig zijn (Some Like it Hot, The Apartment, Witness for the Prosecution), schijnbaar alleen vanuit zo'n deprimerende haat-liefdeverhouding met zijn werkomgeving kon creëren. ,,Er is niets. Alleen wij, en de camera's en al die lieve mensen daar in het donker. Okay, Mr. De Mille, ik ben klaar voor mijn close-up.''