Moord bij Big Brother

Hoofdinspecteur Coleridge is van de oude stempel. Hij houdt van treinen en van literatuur. Hij kweekt planten op uit zaden, `in plaats van ze kant en klaar bij een tuincentrum te kopen'. Hij is lekenpriester. Hij drinkt uit een porseleinen beker en niet uit plastic. Hij kent het criminele circuit. Maar nu zit hij gedwongen vast. Op een stoel in de rechercheruimte met een kop thee. En nog een kop thee, en nog een. Op een videoscherm bekijkt hij al het materiaal van `Huisarrest', een tv-programma `waarin een wezenloze groep twintigers [..] samen in een huis waren gestopt en continu door videocamera's in de gaten werden gehouden'.

Ben Elton, schrijver van series als `The Young Ones' en `Blackadder', schreef een zeer vermakelijke, ingenieus opgebouwde parodie op reality tv, getiteld Deadly Famous, nu vertaald als Hartstikke beroemd. `Eén huis. Tien deelnemers. Dertig camera's. Veertig microfoons. Op dag 27 wordt een lijk gevonden', prijkt op het omslag. De lezer beleeft het mee vanaf dag 29, hij kijkt met Coleridge en zijn team terug op de dagen ervoor. Wie blijkt er vermoord te zijn en hoe? De lezer is al even voyeuristisch en gretig als de miljoenen fictieve kijkers uit het boek.

Elton bereikt in feite hetzelfde als de makers van dit soort programma's: uit de meest wezenloze gesprekken en de meest wezenloze aanzetten tot seks probeer je, meestal vergeefs, erachter te komen wie wat van wie vindt. De figuren uit het huis, zoals David (`echte baan: acteur. Sterrenbeeld: Ram') en Garry (`echte baan: trucker. Sterrenbeeld: Kreeft'), maken ongeveer net zoveel indruk als ze in werkelijkheid zouden doen, op televisie. Alle tien geloven ze heilig in de `unieke uitdaging' die ze zichzelf opleggen, stuk voor stuk worden ze gereduceerd tot een begrip, een type. De één een gezellige knuffelbeer, de ander een vileine bitch. Knap is ook dat Elton via de politiemensen laat zien hoe het werkt, zo'n programma, want op de hoofdinspecteur na hebben alle rechercheurs een favoriet. Iemand op wie ze telefonisch zouden willen stemmen, ware het niet dat ze er een potentiële moordenaar in moeten zien. De stijl van het boek is adequaat en op een passende manier modieus.

Een niet al te ongeloofwaardige vondst is dat de bewoners na de moord terugkeren in het huis en op het scherm. Ze maken hun tijd vol, elkaar verdenkend, en intussen voeren ze alsnog braaf duffe opdrachten uit en nomineren ze er op los. Intussen trekken de gewezen bewoners hun eigen plan. Het gaafste personage, Woggle genaamd (`echte baan: anarchist. Sterrenbeeld: naar eigen zeggen alle twaalf'), werkt zelfs verwoed aan een plan het hele huis op te blazen, tijdens de laatste uitzending. Die laatste uitzending, dag 62, behelst allerlei ontwikkelingen – ook in het persoonlijk leven van de hoofdinspecteur – die het boek nog eens extra de moeite van het bekijken waard maken. Van het lezen.

Ben Elton: Hartstikke beroemd. Uit het Engels vertaald door Mariëtte van Gelder. BZZTôH, 336 blz. €16,50