Komala Varadan (45) wil blijven dansen

India is het land van eerbied voor de ouderdom. Behalve in de klassieke dans, waar ongeschreven regels van het ministerie van Cultuur gelden. Maar de oudjes zijn in opstand gekomen.

Leeftijdsdiscriminatie, daar doet men niet aan in India. In welke cultuur dan die van de hindoes wordt de hogere leeftijd zo gelijkgesteld aan ervaring en wijsheid? Zie, in dorpen en in grote families waar broers en neven met hun vrouwen en kinderen samenwonen, hebben de oudsten immer het laatste woord.

De oudsten bewaken de parampara, een woord dat zo mooi klinkt als wat het betekent: traditie. Geen grotere zonde dan ingaan tegen de traditie. Traditie is niet alleen `zoals we het gewend zijn te doen'. Traditie is niet zoals de vrijmarkt op Koninginnedag of het olé-olé van voetballiefhebbers; in India staat traditie voor niets minder dan harmonie en respect, en aldus voor geluk en beschaving.

Jong en vitaal worden vereerd in het westen en ook in India willen sommige mensen hun grijze haren zwart verven of 's ochtends naar de gym gaan. Maar misverstanden komen overal voor. Met een beetje grijs haar en een slome tred staat iedereen voor je op en gelooft men je op je woord: ik heb niet harder gereden dan vijftig, zeg je ietwat langzaam tegen de jonge politieman, die dan voorover buigt en zegt dat het voor dit keer wel goed is, maar het is druk en iedereen moet een beetje oppassen. Met gierende banden accelereer je vervolgens naar tachtig.

In de politiek tel je alleen mee als je de zeventig bent gepasseerd, wat inderdaad een verworvenheid is in een land waar mannen op hun 58ste plegen heen te gaan en vrouwen het net drie jaar langer volhouden. Wie zo lang blijft leven in India moet inderdaad veel wijsheid hebben betracht.

Maar hoe zit het met activiteiten die inderdaad vragen om enige souplesse en levenskracht? Neem bijvoorbeeld de klassieke Indiase danskunst, waarin de licht gebogen benen en de armen in de vorm van een ovaal zoveel energie vergen om het snelle ritme bij te houden, dat je misschien op je best bent tussen je 18de en je 25ste.

Althans, dat vindt het Indiase ministerie voor Cultuur. Het was altijd traditie, parampara zogezegd, dat dansers jonger dan 25 voor optredens naar het buitenland werden gestuurd; dansers tussen de 25 en 45 tijdelijk uit roulatie gingen vanwege het baren van kinderen niks geen sekse-discriminatie, vrouwen worden in de danskunst juist voorgetrokken; en dansers boven de 45 een leraarschap kregen, waarbij ze op kleine podia en in workshops demonstraties mochten geven.

Het waren ongeschreven regels, maar iedereen hield zich eraan. Toch zul je iemand hebben die de parampara in de war gooit. Zoals Komala Varadan, een virtuoze danseres die niet uit roulatie ging in de vruchtbare leeftijd omdat ze geen vrucht droeg en na haar 45ste erop stond dat ze gewoon mocht optreden in het buitenland, in plaats van weggestopt te worden in de verdoemenis van de `demonstraties'.

Het ministerie van Cultuur had een vrouw als Komala Varadan niet zien aankomen, de `leeftijdsregels' waren zelfs ongeschreven en niemand heeft er ooit over geklaagd. Maar mevrouw Varadan stapte naar de rechter en bewees ter plekke dat de vooroordelen van het cultuurministerie voor haar niet opgingen: ze was atletisch als altijd en de corpulentie die men vrouwen van boven de 45 toewenst had op haar geen vat gehad.

Waarom wilt u geen leraar zijn, vroeg de rechter in alle onschuld, dat is toch het hoogste wat een kunstenaar kan bereiken? Waarop Komala Varadan zei dat de rechter ook geen leraar was. Bovendien is de Indiase dans een vorm van `spirituele communicatie' wat niets te maken heeft met platte buikjes en vetrolletjes.

De rechter, 68 jaar oud, moet zich nog buigen over de kwestie, maar van meer belang is dat de `ongeschreven regels' van het cultuurministerie zijn blootgelegd en Varadan symbool staat voor de revolutie van de oudjes. Een leuke parampara moet je van tijd tot tijd aanpassen.