Giscard weert God uit EU-grondwet

Moet er in de Europese grondwet een verwijzing komen naar God? De leiding van de Conventie voelt er niets voor.

God en het christelijk geloof lijken een vermelding in de toekomstige grondwet van de Europese Unie niet te halen. Voorzitter Valéry Giscard d'Estaing van de Europese Conventie heeft persoonlijk de tekst van de preambule voor een grondwet geschreven, waarin God en het christendom zorgvuldig zijn vermeden. Zijn ontwerp heeft de steun gekregen van alle andere elf leden van het presidium van de Conventie.

De vraag is nu of paus Johannes Paulus II, het katholieke Polen en de Duitse christen-democraten, die onvermoeibaar voor een verwijzing naar God en het christelijk geloof pleiten, zich bij Giscards woorden neerleggen. De voorzitter van de Conventie heeft door het noemen van een ware hutspot van bronnen voor het Europese respect voor menselijke waarden, getracht om voor- en tegenstanders van het noemen van God een compromis te bieden.

,,Geïnspireerd door de culturele, religieuze en humanistische tradities van Europa die, eerst gevoed door de Griekse en de Romeinse beschaving, gekenmerkt door de bloei van het geestelijk leven die het heeft doorgemaakt en die nog steeds deel uitmaakt van zijn erfgoed, en vervolgens door de filosofische stromingen van de Verlichting, in een samenleving een beeld hebben verankerd van de centrale rol van de menselijke persoon en zijn onschendbare en onvervreemdbare rechten, alsmede de eerbiediging van het recht'', schrijft Giscard in een zin die wat lengte betreft de Franse schrijver Marcel Proust waardig is.

De voorstanders van een expliciete verwijzing naar God hebben de `religieuze tradities' gekregen, de tegenstanders kunnen het met de vermelding van `de Verlichting' doen. De felste tegenstanders van een verwijzing naar God zijn Frankrijk en België. Die waken erover dat de principes van de Franse revolutie van 1789 met de absolute scheiding tussen kerk en staat op geen enkele manier worden aangetast. Maar ze staan niet alleen. Zelfs de zeer katholieke Ana de Palacio, de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, heeft betoogd dat Europa geen ,,christelijke club'' is.

Wanneer Giscards oplossing door de plenaire Conventie wordt aanvaard, zijn nog niet alle godsdienstige problemen bij het Europese constitutionele verdrag opgelost. Het presidium van de Conventie heeft nog geen oplossing gevonden voor de kwestie die in 2000 ontstond toen de opstellers van het Europese Handvest van Grondrechten ook al met elkaar overhoop lagen over deze zaak. Zij besloten de discussie te beëindigen door twee verschillende teksten te maken. In tien talen van de Europese Unie wordt verwezen naar ,,het geestelijke en morele erfgoed'' en alleen in het Duits is sprake het ,,geestelijk-religieuze en morele erfgoed''.

Omdat het Handvest wordt opgenomen in het nieuwe Europese constitutionele verdrag, moet de Conventie de knoop doorhakken: of het woord `religieus' verdwijnt ook in het Duits uit het Handvest, of het wordt in alle Europese talen genoemd. Het presidium van de Conventie heeft hierover nog geen voorstel gedaan.

De Conventie moet uiterlijk 20 juni een ontwerp-grondwet voorleggen aan de Europese regeringsleiders. Die beslissen dan uiteindelijk in een zogenoemde intergouvernementele conferentie over de definitieve inhoud van de eerste Europese grondwet. Waarschijnlijk wordt dat begin volgend jaar.