Frequentiesoap

,,EIND GOED, al goed'', zei demissionair staatssecretaris Van Leeuwen op zijn laatste dag als bewindsman van Cultuur. Hij doelde niet op zijn vertrek, maar op de verdeling van de radiofrequenties voor de commerciële omroep. De nieuwe indeling gaat zondag in. Het is trouwens nu al zoeken voor menig radioluisteraar, want de frequenties voor de publieke omroep zijn ook flink door elkaar gehusseld.

De verdeling van de commerciële radiofrequenties heeft in het Haagse circuit faam verworven als een hoofdpijndossier. Al tien jaar wordt er over dit verdelingsprobleem politiek gestecheld. De Tweede Kamer heeft diverse formules zien langskomen, maar kon de knoop steeds maar niet doorhakken. ,,Een van de duurste soaps van Nederland'', is het genoemd. Dat er eindelijk een beslissing is gevallen, vormt een voorname verklaring voor de opluchting van inmiddels oud-staatssecretaris Van Leeuwen.

De verdeling is onder grote tijdsdruk tot stand gekomen als gevolg van enkele ultimata van de rechter. Deze had overigens een veiling van de frequenties gelast, niet de vergelijkende toets die het nu is geworden. Balkenende I besloot toch tot een `schoonheidswedstrijd', omdat het in zijn regeerakkoord uitdrukkelijk voor dit instrument had gekozen. Daar had de rechter geen rekening mee kunnen houden. Overigens wilde alleen het CDA echt een vergelijkende toets.

Het bezwaar tegen een toets is dat er onherroepelijk subjectieve elementen in sluipen. Daardoor wordt hij ook juridisch kwetsbaar. En de gegadigden hebben het afgelopen decennium al laten zien dat ze graag naar de rechter lopen. Het kabinet heeft zich trachten in te dekken door bij de verdeling een onafhankelijke commissie in te schakelen. Maar Van Leeuwen verheelde niet dat voor hem ,,snelheid belangrijker [was] dan een honderd procent optimale uitkomst''. Deze stelling werd hem overigens aangereikt door de oppositie.

Een vergelijkende toets sluit niet uit dat gegadigden financieel tegen elkaar kunnen worden uitgespeeld. Dat heeft de staat in elk geval 323 miljoen euro opgeleverd. Maar hoe zit het met de ,,verscheidenheid of variatie van het aanbod'' die het kabinet zo nadrukkelijk voorop had gesteld?

Een van de argumenten vóór een veiling was dat zij de toetreding van nieuwkomers bevordert. Dat was tegelijk de reden van de opzienbarende protestactie tegen de veiling, die de gevestigde zenders organiseerden en waardoor menige Haagse politicus alsnog koude voeten kreeg. In de vergelijkende toets hebben de zittende partijen het uiteindelijk goed gedaan. Toch moet een oudgediende als Arrow Classic Rock wijken voor nieuwkomer RTL FM, dat zich nog geheel moet bewijzen. ,,We gaan zeker in beroep'', liet de voorman van Classic Rock bitter weten.

De frequentietoekenning is nu in beginsel voor acht jaar vastgelegd. Maar typerend voor het genre `soap' is dat spoken die men naar het verleden verbannen waande, zo weer in de plot kunnen worden geschreven.