Europa rukt op in de krant

Politici en journalisten in Brussel hebben een gemeenschappelijk probleem: de Europese Unie is belangrijk, maar ver weg en saai. Gezien het aantal artikelen doet NRC Handelsblad in ieder geval recht aan het belang van de EU. Maar lukt het ook die steeds machtiger Unie over het voetlicht te brengen?

Niet helemaal als we afgaan op lezeres Laetitia de Leede, die zich in de krant van 15 januari afvroeg of zij wel goed werd geïnformeerd over de Unie die ,,in steeds belangrijker mate het dagelijks leven bepaalt''. Hoofdredacteur Folkert Jensma, zelf voormalig correspondent in Brussel, antwoordde dat de krant de EU steeds meer aandacht is gaan geven.

Sinds 1999 zitten er drie correspondenten in Brussel. Ben van der Velden is `politiek correspondent', Hans Buddingh' doet met name economie, Caroline de Gruyter onder meer justitie. Behalve `Europa' doen de laatste twee ook België. Rotterdamse en Haagse redacteuren reizen af en toe naar Brussel en Straatsburg als hun specialisme aan de orde is, en de redacties binnen- en buitenland hebben beide een `Europa-desk'. Volgens Jensma ,,staat er veel meer over Europa in de krant dan de lezer op het eerste gezicht zou denken''.

Intensief lezen op het trefwoord `EU' leert dat de krant gemiddeld vier, vijf artikelen heeft die geheel of grotendeels gewijd zijn aan Europese onderwerpen. Op sommige dagen loopt dat op tot zeven, acht artikelen, verspreid over de hele krant. In andere verhalen komt de EU soms zijdelings ter sprake, bijvoorbeeld in de berichtgeving over Irak of over het economisch beleid van het nieuwe kabinet.

In vergelijking met andere Nederlandse kranten loopt NRC Handelsblad voorop. Het Financieele Dagblad volgt de EU ook intensief, maar dan vooral vanuit de financieel-economische optiek. De Volkskrant, Algemeen Dagblad en Trouw nemen Brussel zeker serieus, maar het aantal kolommen over de EU is duidelijk minder. Bij De Telegraaf is de aandacht voor Brussel meer incidenteel.

Voor buitenlandse kranten als de Frankfurter Allgemeine Zeitung, de Financial Times en Le Monde is de Europese Unie buitengewoon belangrijk. Hun uitstraling is groter omdat ze ook buitenslands worden gelezen. Een interview met de Franse president Chirac in de Financial Times is ook weer grondstof voor andere kranten. En ook het opiniërende artikel van onze eigen Gijs de Vries, een van de leden van de Europese Conventie, in diezelfde roze FT trekt internationaal aandacht.

Gevraagd naar hun oordeel over de Europa-berichtgeving in Nederland zeggen Europarlementariërs Hanja Maij-Weggen (CDA), Max van den Berg (PvdA) en Jules Maten (VVD) dat die de laatste jaren sterk is verbeterd. Oud-staatssceretaris Benschop sluit zich daarbij aan. Alleen de televisie blijft hopeloos achter, volgens Van den Berg verzaakt de publieke omroep hier zelfs zijn wettelijke taak. Van de kranten is NRC Handelsblad het uitvoerigst, zeggen de europolitici unaniem.

De afgelopen weken was dat duidelijk zichtbaar in de berichtgeving en opinievorming over de Europese Conventie onder leiding van Valéry Giscard d'Estaing, die een nieuw constitutioneel verdrag ontwerpt voor de Europese Unie van 25 landen. Daarbij staat veel op het spel. Binnen het zich uitbreidende grotere Europa is Nederland straks relatief klein. Ondertussen neemt de invloed van Europese regels op ons land alleen maar toe. Naast het economisch beleid worden onderwerpen als immigratie, buitenlandse politiek, defensie en misdaadbestrijding steeds meer Europese aangelegenheden. De regelgeving op het gebied van voedselveiligheid en milieu was al grotendeels afkomstig uit Brussel.

NRC Handelsblad heeft haar lezers uitvoerig voorgelicht over de laatste ontwikkelingen binnen de Europese Conventie. Moet het voorzitterschap straks rouleren tussen 25 landen? Wat wordt de invloed van het Europees Parlement? Komt er een Europese minister van Buitenlandse Zaken? En ook voor Financiën? Wat hebben kleine landen nog in de melk te brokkelen? Zowel op nieuwspagina's als in opiniërende artikelen is het allemaal uitvoerig aan de orde geweest.

Terwijl de hervorming van de Unie een duidelijk thema vormt, is de berichtgeving over de dagelijkse gang van zaken veel diffuser. De Brusselse regelgeving vergt soms vele jaren. Daardoor is het niet alleen voor burgers, maar ook voor journalisten moeilijk al die stadia van besluitvorming bij te benen. Soms lijkt het alsof Den Haag een bepaalde maatregel treft, maar dan gaat het in feite om uitvoering van iets wat al lang geleden in Brussel besloten is. Zo wordt nu in het Europees Parlement gepraat over het gebruik van menselijke organen en weefsels. Zeer ingrijpend. Maar je hoort er niet veel over.

Bij de selectie van Europees nieuws blijken kranten redelijk eensgezind als het om heel belangrijke dingen gaat. De uitspraak van het Europees Hof over de vergoeding van medische kosten in het buitenland, brengt iedere krant groot. De plannen van commissaris Frits Bolkestein tegen te hoge inkomens bij topindustriëlen halen ook alle kranten. Logisch: hij beheert een kernkabinet (interne markt) en – niet onbelangrijk – hij is `van ons'.

Maar in de categorie secundair nieuws lopen de keuzes uiteen. Op een dag dat NRC Handelsblad zich druk maakt om genetisch gemanipuleerd voedsel, kan een andere krant uitpakken met Arbowetgeving die volgens de EU niet deugt. Die variatie is begrijpelijk, als je bedenkt dat de Europese besluitvormingsmachine dagelijks genoeg uitbraakt om een hele krant mee te vullen. Het is dus onvermijdelijk dat ook lezers van NRC Handelsblad wel eens wetenswaardig nieuws missen.

Een tekortkoming blijft dat het Europese nieuws in vergelijking met het Haagse nieuws nogal institutioneel is. Relatief veel berichten komen van Commissie, Parlement, Hof of Bank. Gelukkig is er door de verdeeldheid over de Conventie iets meer discussie onstaan. Dat dringt ook tot de krant door. Maar dat zou je ook bij gewoon Europees nieuws vaker willen: een volwassen debat tussen voor- en tegenstanders, iets meer vuurwerk, iets meer aandacht voor de politici die het spel spelen en vaker een koppeling met kwesties die in Nederland spelen.

Piet Hagen, oud-hoofdredacteur van `De Journalist', blikt eens in de veertien dagen kritisch terug op de berichtgeving in NRC Handelsblad.

WWW.NRC.NL/KRANTACHTERAF: alle eerder verschenen afleveringen