Australiës eerste fiets

Hamlet is al op vele manieren op het toneel neergezet: modern, Vlaams, humoristisch of juist tragisch. Maar een uitvoering waarin de rol van de Deense prins door een hoogzwangere vrouw wordt gespeeld, die Hamlets beroemde woorden uitspreekt terwijl ze haar persweeën onderdrukt en vervolgens ter plekke een zoon op de wereld zet, is niet erg gebruikelijk. Of de voorstelling goed was, vertelt het verhaal niet, maar aanstekelijk is de vertolking wel, want onder het publiek bevindt zich een vrouw die enkele minuten later bevalt van haar zesde dochter. Deze twee baby's, Miles en Isabel, die op de grens van kunst en werkelijkheid worden geboren, zijn de inzet van De vlucht van Miles en Isabel, de tweede roman van de Australische schrijver Tom Gilling.

Evenals in zijn debuut Het andere kind, speelt het verhaal zich af in de negentiende eeuw, een tijd waarin de zoektocht naar kennis veel mooie verhalen oplevert. In zijn vorige roman was voor de wetenschapper – een man die veel verstand had van frenologie en die experimenteerde met ganzeneieren in een kangoeroebuidel – slechts een bijrol weggelegd.

In De vlucht van Miles en Isabel staat de uitvinding van een vliegmachine centraal. Met behulp van het notitieboekje van de eerste Australische ballonvaarder (een alcoholist die op tragische wijze neerstortte) onderzoekt Miles de mogelijkheden van een vliegmachine waarbij niet een propeller de boel in de lucht moet houden, maar die gedragen wordt door vinnen. De manier waarop deze zoektocht door Gilling wordt beschreven, is bij vlagen overweldigend. Enerzijds heb je het idee rond te wandelen in de schetsen van Leonardo da Vinci en ben je getuige van de ene geflopte uitvinding na de andere, anderzijds vinden ook daadwerkelijke primeurs plaats, zoals het in elkaar zetten van de eerste fiets in Australië, en de eerste ballonvlucht.

Gilling baseerde zijn roman op het verhaal van de gebroeders Wright die, nadat ze daadwerkelijk als eersten hadden gevlogen, vooral met ongeloof bejegend werden. Waar het hun aan ontbrak, aldus Gilling, was een fotograaf en enkele getuigen. Miles en Isabel hebben voor hun vlucht weliswaar een fotograaf tot hun beschikking, maar wat hun rest is een foto van een streepje in de lucht waarvan de wolken er zo vreemd uitzien dat je zou denken dat ze een decor vormen. En wat in zo'n geval overblijft, is het verhaal van twee geliefden.

De verbeeldingskracht wint het dus van het daadwerkelijke bewijs, wat ook blijkt uit de prachtige verhalen die Miles vertelt. Opgegroeid met de sprookjes van Moeder de Gans en de verhalen van een spiritist, geeft hij de vertellingen weer door aan Isabel. Zij is niet alleen een aandachtig luisteraar maar ook een bemoeial: ze voegt details aan het verhaal toe en zorgt steeds voor een romantische afloop. Dit alles vanuit de overtuiging dat het uiteindelijk altijd gaat om de manier van vertellen. En dat heeft Gilling goed begrepen.

Tom Gilling: De vlucht van Miles en Isabel. Uit het Engels vertaald door Sophie Brinkman. Anthos, 199 blz. €17,90