Arabische stigma's

Twintig hoofden, in zwarte Oost-Indische inkt op papier getekend, hangen aan de wanden van Galerie Slewe. Sommige koppen zijn getooid met bontmutsen, andere omwikkeld met Arafatsjaals. Zouden het terroristen zijn, is de eerste gedachte die door je hoofd schiet – een indruk die wordt versterkt doordat over de gezichten stempels met woorden als `Afghan', `Iraq' en `Yemen' zijn geschilderd. Pas in tweede instantie zie je dat deze portrettengalerij van `most wanted criminals' ook hoofden van baby's, peuters en vrouwen bevat.

De boodschap van de Amsterdamse kunstenaar Merina Beekman (1961) is duidelijk: sinds Bush zijn oorlog tegen het terrorisme is begonnen, worden inwoners van Arabische landen door het westen gestigmatiseerd. Het is voor het eerst dat Beekman zich zo politiek uitspreekt. Voorheen maakte ze semi-abstracte tekeningen van exotische dieren en gebouwen uit de oudheid, vaak naar aanleiding van reizen door het Midden-Oosten. Nu is voor het eerst de actualiteit haar werk binnengeslopen.

Naast de serie koppen maakte Beekman voor haar tentoonstelling Mingled Minorities ook een reeks portretten ten voeten uit. Bij deze levensgrote tekeningen zijn het vooral de minutieus uitgewerkte gewaden die de aandacht trekken. Een van de werken, Kurdish Woman, toont een vrouw uit het zuidoosten van Turkije wier garderobe een mooie afspiegeling vormt van haar complexe afkomst. Ze gaat gekleed in een typisch Turkse pofbroek en een westerse houthakkersblouse, met daaroverheen een witte mantel die doorgaans door woestijnvolkeren gedragen wordt. En alsof het geheel nog niet eclectisch genoeg is, heeft ze om haar middel een Palestijnensjaal gebonden.

Beekman heeft veel studie verricht naar de traditionele klederdracht van de verschillende bevolkingsgroepen uit de Arabische wereld. Haar tentoonstelling heeft daardoor wel wat weg van een antropologisch onderzoek. Het is vooral de veelheid aan werken die het project indrukwekkend maakt, want van hun individuele kwaliteiten moeten de tekeningen het niet hebben. De meeste portretten zijn nogal vlak en willen niet echt tot leven komen. Vaak zijn de gezichten met zoveel stempels bedrukt dat er alleen nog een grote modderige inktvlek te zien is.

Daar komt bij dat Beekmans goede bedoelingen er soms wel erg dik bovenop liggen. Over het portret van een gesluierd meisje schreef ze niet alleen de woorden `Kurdistan' en `Bride', ze bedekte het kind ook nog eens onder de bankbiljetten, om zo te benadrukken dat vrouwen in sommige culturen nog altijd als wandelende bruidschatten worden beschouwd. Of ze ook echt bestaat, dit treurige gesluierde meisje, komen we helaas niet te weten.

Mingled Minorities, tekeningen van Merina Beekman. T/m 14/6 in Galerie Slewe, Kerkstraat 105a, Amsterdam. Open di t/m za 13-18u. Inl. 020-6257214.