Alleen de dode leeft

Penelope Lively's zeventiende roman begint met de vondst door de historicus Glyn van een foto van zijn jonggestorven echtgenote Kath, op de rug gezien en hand in hand met haar zwager. Die moet genomen zijn op een uitstapje enige jaren voor haar dood. Glyn stelt een onderzoek in: hij confronteert de betreffende zwager, Nick, met de foto en hij zoekt oude bekenden van Kath op om te horen wat Kath nog meer heeft uitgehaald.

Een verhouding met Nick blijkt zij inderdaad gehad te hebben, licht bewogen en van korte duur. Verder vindt Glyn niets dat zijn posthume jaloezie zou kunnen aanwakkeren. Hij was zelf vaak op reis; zij hadden geen kinderen, en Kaths dagen waren bezaaid met gesprekken, bezoeken en plannen – niet met liefdes. Na een stuk of zes ondervragingen krijgt hij genoeg van het speurwerk.

Dan gaat The Photograph verder over Kath zoals de mensen haar kenden, en daar wordt het springlevend. Zij neemt de verbeelding in beslag alsof zij geïnspireerd was door een gezicht dat de lezer zelf eens in het voorbijgaan gezien heeft – Op een toneel? In een hotel? Op een landweg? – en nooit vergeten. Zij was mooi natuurlijk, of tenminste heel bijzonder leuk om te zien. Dat was niet het bijzonderste aan haar. Zij had een gemak en begrip en plezier in de omgang waarmee zij niet alleen mannen voor zich innam, ook vrouwen en ook kinderen. `What is it like to be so incredibly attractive?' vroeg een vrouw haar eens. Dat vraagstuk blijft de lezer bij. Hoe zou het zijn als iedereen verrukt van je was en het hele palet van humeur en sympathie en onbegrip en onzekerheid een zonnige gloed aannam? Degenen onder ons die minder leuk zijn dan Kath weten het niet, net zomin als de vrouw die het haar vroeg en Kath zelf was onvervuld en heeft een eind aan haar leven gemaakt.

Een van haar weinige moeilijke relaties onderhield ze met haar oudere zuster Elaine, de vrouw van de zwager Nick. Die was van jongs af aan bazig tegen haar. Zij heeft carrière gemaakt als tuinarchitect en schrijfster van tuinboeken: gezaghebbend, zakelijk en lang niet zo bekoorlijk als haar vlinderende zusje. Haar man Nick is een prettige prater en drinker, vroeger op kleine schaal actief als uitgever; nu leeft hij van het ruime inkomen van zijn vrouw. Zij zijn allebei herkenbare figuren met herkenbare dagbestedingen; en na alles wat wij van hen weten is het geen wonder dat Elaine, wanneer zij door Glyn ingelicht wordt over de misstap van haar man, hem meedeelt dat hij het huis onmiddellijk moet verlaten.

Dat staat allemaal levensecht beschreven, en de bijfiguren dragen hun eigen tonen bij. Als het af en toe een zo vertrouwd gevoel geeft van op bezoek zijn in Engeland dat het misschien te makkelijk geloofwaardig is, verschijnt telkens Kath uit de herinnering en de verhalen van de anderen: de ongelooflijk aantrekkelijke overledene, die een vluchtige en veranderlijke gestalte aanneemt in de verbeelding van de peinzende lezer.

Het is jammer dat het verhaal goed afloopt. De familieleden hervinden hun evenwicht en hun koers. Hun bestaan gaat verder als voorheen, behalve dat Glyn zich overtuigd heeft van de noodzaak om op een andere manier met de herinnering aan zijn vrouw om te gaan. Als de roman uit is, trekken de levenden zich terug. Niet Kath; die blijft.

Penelope Lively: The Photograph. Viking, 236 blz. €24,15