Kabinet klaar voor het Malieveld

Een avondje teambuilding voor de formele beëdiging heeft de ministers van Balkenende-II aaneengesmeed voor het komende bezuinigingsoffensief. Het kabinet verheugt zich op de confrontatie.

De 26 bewindslieden van Balkenende-II zijn klaar voor de confrontatie met de samenleving. Na een met veel geheimhouding omgeven potje ,,teambuilding'' op initiatief van premier Jan Peter Balkenende zelf, maandagavond, presenteerde de ploeg zich gisteravond in de Ridderzaal. Het is niet makkelijk regeren in moeilijke tijden, maar we nemen er samen onze verantwoordelijkheid voor, was grosso modo de boodschap die de 26 uitdroegen. Dat betekent harde ingrepen in de zorg om die betaalbaar te houden, harde ingrepen in de sociale zekerheid, flink korten op de salarissen, geen geld voor nieuwe wegen en ga zo maar door.

En hoe harder de samenleving, de oppositie en het maatschappelijk middenveld zich tegen het kabinetsbeleid verzetten, des te hechter de club zal worden, zo viel gisteren uit meerdere monden te beluisteren. VVD'er Johan Remkes, als minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk voor de cao's die het rijk afsluit met de ambtenarij, is niet bang voor boze vakbonden en massale demonstraties: ,,Ik heb zin in het Malieveld. Ik trek wel een regenjas aan. En als ze beginnen met gooien, gooi ik terug.''

Met het `pre-constituerende beraad' van maandagavond, een novum, in de voormalige Britse ambassade in Den Haag beoogde Balkenende de ministers van zijn kabinet te doordringen van het belang van eenheid van beleid. Het moet afgelopen zijn met de proefballonnen uit Balkenende-I en uit de ministerraad mag niets geopenbaard worden.

De bijeenkomst was ook bedoeld om kennis te maken met nieuwe ploeggenoten. In totaal treden acht nieuwe bewindslieden aan, vijf ministers en drie staatssecretarissen. Nieuwkomer Karien van Gennip (CDA, staatssecretaris Economische Zaken) had het ,,erg gezellig'' gevonden. ,,Ik kende wel wat mensen, dus helemaal vreemd was het niet. Gerrit Zalm gaf me direct drie zoenen bij binnenkomst.'' Zalm, desgevraagd: ,,Ik zoen altijd alle vrouwen, en homo's!'' Nieuwkomer Karla Peijs (Verkeer): ,,Sybilla (Dekker, VROM, VVD) ken ik goed, da's een vriendin van me uit het bedrijfsleven, maar Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) kende ik nog helemaal niet. Blijken we bijna familie te zijn.'' Balkenende kwalificeerde de teambuildingsavond als ,,inspirerend''.

De kennismakingsbijeenkomst had duidelijk zijn weerslag op de ontmoeting met de pers dinsdagavond. Alle bewindslieden spraken eenzelfde soort `Balkenende-taal' als hen gevraagd werd naar het kabinet. ,,We zijn een hecht team'', zei Remkes. ,,We gaan er samen tegenaan'', sprak Peijs. Eerder die dag had Balkenende zelf al lovende woorden over zijn ,,club mensen'' gesproken. ,,Ze zijn betrokken, hebben kennis van zaken, zijn creatief en hebben doorzettingsvermogen'', zei de premier. Balkenende-II gaat in het ,,offensief'', wilde de premier maar zeggen.

Uit het feit dat de premier zijn club bij elkaar riep voordat die formeel was beëdigd, (,,een goed initiatief'', vond Balkenende zelf) kan worden geconcludeerd dat hij koste wat kost een herhaling de rampspoed uit zijn eerste premierschap wil voorkomen. Het kabinet CDA-VVD-LPF was geen hecht gezelschap, en begon zelfs op de dag van de beëdiging al uit elkaar te vallen. Staatssecretaris Philomena Bijlhout (LPF) werd na zeven uur gesommeerd haar positie op te geven toen foto's van haar opdoken gekleed in het uniform van een volksmilitie in Suriname. Vervolgens leidde bonje tussen de twee LPF-kemphanen Heinsbroek en Bomhoff tot een vroegtijdig einde van het kabinet.

Als vervolg op de teambuildingsbijeenkomst van maandag wil Balkenende daarom nu met enige regelmaat een `benen-op-tafel'-sessie houden met zijn bewindslieden, een methode die onder Paars goed werkte om even rustig informeel bij te praten en de neuzen weer dezelfde kant op te krijgen.

Duidelijk werd ook dat dit kabinet weliswaar bereid is naar de burger te luisteren, maar dat er meer dan voorheen op de eigen verantwoordelijkheid van burger en bedrijfsleven zal worden gewezen. Niet direct in de vorm van een campagne (,,Ik heb het niet zo op die Postbus-51-spotjes'', aldus een bewindsman) maar ,,gewoon in debatten met de Kamer''. ,,Als iemand met het bungeejumpen een ongeluk krijgt, gaat de beschuldigende vinger direct naar de overheid. We gaan duidelijk maken dat wij daar niet over gaan'', zegt Remkes.