Was het Hitler of Napoleon?

Bonifatius kwam naar Nederland om te vechten tegen de Batavieren. Willem van Oranje vocht tegen Hitler – of was het Napoleon? De Eerste Wereldoorlog begon in 1550. In de fabriek van Gerard Philips werden vanaf 1891 televisies geproduceerd – of waren het sigaretten? En bij de politionele acties werden NSB'ers verbrand.

Het Historisch Nieuwsblad en de stichting Actueel Verleden legden onlangs vijftien ,,heel simpele vragen over de Nederlandse geschiedenis' voor aan bezoekers van markten in Amsterdam, Bergen op Zoom, Den Bosch, Den Haag, Deventer, Groningen, Heerhugowaard, Leiden, Middelburg, Nijmegen en Utrecht. Resultaat: duizenden weigeraars, 683 deelnemers, veel foute antwoorden en gemiddeld cijfer een 4,2.

Mannen deden het beter (gemiddeld een 4,9) dan vrouwen (3,9). Ouderen beter dan jongeren. Bij deelenemers onder de 19 was het gemiddelde een 2,4; tussen de 20 en de 40 een 4; daarboven een 5. Lager opgeleiden scoren veel slechter dan hoger opgeleiden. Een 17-jarige stratenmaker reageerde op de vraag `sinds welke eeuw is Nederland een koninkrijk?' (antwoord: sinds de 19de eeuw) met de wedervraag: ,,Welke eeuwen bestaan er eigenlijk?'

Zelfs de Nederlanders die hoger beroepsonderwijs of universiteit hebben afgerond haalden gemiddeld niet meer dan een 5,1.

De enkele tientallen allochtonen die meededen kwamen uit op een gemiddelde 1,7. Onder hen ook de Surinaamse verpleegster die zeker wist dat de Eerste Wereldoorlog in 1550 was begonnen (het is 1914). En de gepensioneerde ambtenaar van Surinaamse komaf die boos werd toen hij het goede antwoord hoorde op de vraag `Wat was het aandeel in procenten van de Nederlanders in de zeventiende en achttiende eeuw in de internationale slavenhandel op Afrika?': ,,6,7 procent? Jullie zijn niet goed snik! Het is 80 procent. Nederland was de onbetwiste marktleider.'

In 1996 hield Historisch Nieuwsblad een geschiedenisproefwerk onder Tweede-Kamerleden. Ook die kwamen destijds niet voorbij de 4+. Al waren de vragen destijds moeilijker (`Door welke vijandelijke mogendheden werd de Republiek in het zogenaamde `Rampjaar' bestookt?')

WWW.NRC.NL: vragen