`Stevaertismen' tegen de vervreemding

De voormalige cafébaas Steve Stevaert verstaat als weinig anderen de kunst om de taal van het volk te spreken. Hij deed er in de Belgische verkiezingen zijn voordeel mee.

,,Wie veel belastingen betaalt is een gelukzak. Als je veel belastingen betaalt, wil dat zeggen dat je veel geld verdient. Wie minder belasting betaalt, heeft minder geluk want hij verdient minder.'' Typisch Steve Stevaert. Een doorsnee politicus zou zeggen dat ,,lastenverlaging thans geen prioriteit is''. Hij zou met zo'n platitude vooral kiezers wegjagen.

Geen wonder dat socialist Steve Stevaert verreweg de populairste politieke leider van Vlaanderen is. Bij de verkiezingen van 18 mei voor het federale parlement behaalde zijn SP.A-Spirit een opmerkelijke overwinning en werd zij zelfs bijna de grootste.

Stevaert is niet alleen de uitvinder van de stelling dat ,,socialisme gezellig moet zijn''. De ex-cafébaas verstaat ook als geen ander de kunst om de taal van het volk te spreken. PvdA-leider Wouter Bos uitte in de Vlaamse media bewondering voor z'n politieke geestverwant: ,,Hij is populair en spreekt klare taal. Maar hij is tegelijkertijd niet bang moeilijke oplossingen te kiezen voor moeilijke problemen.''

Volgens Stevaert is het betrekkelijk eenvoudig. ,,Mensen zijn geïnteresseerd in wat de politiek serveert en niet in de recepten'', zei hij dit weekeinde in een interview met dagblad De Morgen. ,,Ik leg met veel plezier de recepten uit aan mensen die daar wel belangstelling voor hebben, maar in mijn massacommunicatie laat ik liever de plat [schotel] zien. Dat is het verschil tussen mij en een professor.''

Zit er een patroon in Stevaerts taalgebruik? De Morgen kwam afgelopen weekeinde met een `inleidende cursus tot het Stevaertisme'. Nuttige leerstof misschien voor leden van het nieuwe Nederlandse kabinet. Hieronder een greep uit de verzameling `Stevaertismen' die het Vlaamse dagblad optekende.

Volgens Stevaert moet je als politicus nooit zeggen dat de busmaatschappij een substantiële stijging van het aantal reizigers kent. Maar zeg: ,,Vroeger vervoerden onze bussen lucht, nu vervoeren ze mensen.'' Als burgemeester van Hasselt kreeg Stevaert kritiek op het gratis openbaar vervoer in zijn stad. Volgens politieke concurrenten gaat immers voor niets de zon op. Stevaert dient hun steeds weer van repliek. Hij zegt niet: ,,Deugdelijk en betaalbaar openbaar vervoer is een taak voor de overheid.'' Maar wel: ,,Ik vraag me af hoe mensen die de gratis bussen een dom idee vinden, zouden reageren als ze maandelijks een factuur in hun bus zouden krijgen voor de straatverlichting.'' Zeg ook niet: ,,Wij zijn een loyale regeringspartner geweest.'' Maar zeg à la Stevaert: ,,Andere partijen beloven meer dan ze uitvoeren. Wij voeren meer uit dan we beloven.'' En voeg eraan toe: ,,Dat is inderdaad niet loyaal, en ik excuseer me daarvoor.''

En de politieke leider die een Begrotingsminister aanprijst na kritiek van diens voorganger doet dat het beste als volgt: ,,Alsof iemand die op school vijf op tien haalt, tegen zijn broer met acht op tien zegt dat het niet goed is.'' En voeg eraan toe: ,,Hij zou zelfs een negen moeten krijgen, maar ja hij krijgt nooit een negen want hij kan niet stilzitten.''

En zeg ook niet: ,,Wij hebben een wervend programma.'' Maar wel: ,,Wanneer ik met mensen babbel, krijg ik vaak de opmerking: `Burgemeester ik ben het eens met u, maar ik ben geen socialist'. Dan zeg ik: `Dat is nu het enige waarover ik het niet met u eens ben. U bent wél een socialist, maar u weet het nog niet'.'' Volgens Stevaert is Vlaanderen een linkse regio en ,,geen Beieren aan de Noordzee, alleen zijn we er nog nooit in geslaagd om Vlamingen daarvan te overtuigen''.

Stevaert heeft ook een tip waarmee SP-leider Jan Marijnissen zijn voordeel kan doen. Die zou niet moeten zeggen dat `we allemaal ooit wel extreem-links zijn geweest'. Maar iets in de trant van: ,,Als cafébaas kon ik de maoïsten wel hebben. Die kon je met een gerust geweten achter de kassa laten staan. De omzet steeg niet, maar hij verdween ook niet.''

Over het extreem-rechtse Vlaams Blok zegt Stevaert niet: ,,We moeten ons ervoor hoeden dat we deze partij achterna gaan lopen''. Zijn `Stevaertisme' luidt: ,,Het Vlaams Blok is zoals het gat in de haag. Hoe meer je dat gat uit de haag probeert te knippen, hoe groter het wordt.''

In een interview met De Morgen bracht Stevaert afgelopen zaterdag op eigen wijze flitspalen aan de man. ,,Flitspalen zijn toch fantastisch? Wie zich aan de regels houdt, betaalt minder. In Frankrijk dalen de verzekeringsprijzen, omdat men daar werk heeft gemaakt van verkeersveiligheid. In Frankrijk!'' Volgens hem moeten socialisten af van het zure verhaal dat ,,wat goed is voor de mensen per se slecht moet zijn''.

Loopt Stevaert niet het risico dat hij kiezers slechts naar de mond gaat praten? Een politieke tegenstander verklaarde hem al tot een hype. PvdA-leider Wouter Bos bleef in De Morgen vol bewondering. ,,Hij kent de voordelen maar ook de gevaren van zijn stijl.'' Dus over vier jaar Steve Stevaert de nieuwe premier van België? Hij logenstrafte in een interview op de Waalse publieke tv-zender RTBF alvast critici die hem een gebrekkige kennis van het Frans verwijten. Stevaert reageerde met Limburgse tongval weer op z'n eigen wijze: ,,Ik spreek ook geen Nederlands, maar de mensen verstaan toch wat ik zeg.''