Spaanse vragen bij vliegramp

Spanje wijst kritiek van de hand dat het voor het vervoer van militairen van en naar Afghanistan in zee is gegaan met een slechte chartermaatschappij.

De dood van 62 Spaanse militairen afgelopen maandagochtend bij een vliegtuigongeluk in Turkije heeft in Spanje grote commotie veroorzaakt. De ramp, de grootste van deze aard in de geschiedenis van het Spaanse leger, heeft geleid tot vragen over de manier waarop de Spaanse troepen voor de internationale stabilisatiemacht in Afghanistan (ISAF) worden vervoerd. Voor het verongelukte transport was een Oekraïense chartermaatschappij ingeschakeld.

De vliegtuigramp voltrok zich maandagochtend vroeg toen het transportvliegtuig waarmee de militairen na een missie van vier maanden in Afghanistan neerstortte nabij het vliegveld van Trabzon aan de Zwarte Zeekust in Turkije.

De meeste omgekomen militairen behoorden tot de genietroepen. Ze waren veteranen die eerder dienden op internationale vredesmissies, onder andere in Bosnië. In Afghanistan hielpen ze bij de verbetering van de toegankelijkheid van het vliegveld van de hoofdstad Kabul voor zwaarder vrachtverkeer. De meeste van de slachtoffers hadden de luchtmacht in Zaragoza als thuisbasis.

Het ongeluk heeft tot grote verslagenheid in Spanje geleid. Het Koninklijk Huis heeft gisteren en vandaag al zijn activiteiten afgezegd. Inmiddels heeft de Spaanse politie een delegatie naar Turkije gezonden om de toedracht en de omstandigheden het ongeluk nader te onderzoeken. De Turkse autoriteiten maakten vanmorgen bekend dat de drie `zwarte dozen' aan boord van het verongelukte toestel zijn gevonden.

Voor zover nu bekend ondernam de bemanning het vliegtuig, een Russische JAK 42D, in totaal drie pogingen om te landen. Zij werd daarbij volgens het Spaanse ministerie van Defensie gehinderd door onweer en zeer dichte mist.

Bij de fatale derde poging zou door de piloot een vergissing gemaakt zijn in de aanvliegroute, waardoor het vliegtuig in een bergachtig gebied ten zuiden van Trabzon terechtkwam. Behalve de 62 Spanjaarden kwamen ook de 12 bemanningsleden om het leven.

Spanje heeft zelf onvoldoende transportvliegtuigen om grotere groepen militairen te vervoeren. Het betrokken transportvliegtuig werd daarom door het Spaanse leger ingehuurd van de Oekraïense chartermaatschappij UM Air, dat vluchten uitvoert tussen het Midden-Oosten en het Middellandse Zeegebied.

Volgens het Spaanse dagblad El País zijn de afgelopen jaren vaker ongelukken gebeurd met vliegtuigen van het type JAK-42. Zo kwamen in 1997 kwamen in het Griekse Thessaloniki zeventig mensen om het leven. Dat ongeluk werd ook geweten aan de slechte weersomstandigheden. Twee jaar later stortte een JAK-42 neer in Venezuela, waarbij 22 passagiers omkwamen.

Volgens de Spaanse minister van Defensie Federico Trillo, die gisteren afreisde naar het gebied van de vliegtuigramp, verkeerde het Oekraïense toestel in uitstekende staat en stond het onder de controle van het Noord-Atlantisch bondgenootschap (NAVO). Hij wees kritiek van de hand dat Spanje in zee was gegaan met een onbetrouwbare chartermaatschappij.

Voor het inhuren van de vliegtuigen voor de verplaatsing van militairen maakt Spanje gebruik van het logistieke bureau van de NAVO. Dit bureau zou niet alleen de beste prijzen kunnen bedingen, maar eveneens toezicht houden op de kwaliteit van de gebruikte toestellen.

De stabilisatiemacht ISAF in Afghanistan staat onder auspiciën van de Verenigde Naties. De bevelvoering van deze VN-vredesmacht is ondergebracht in het permanente NAVO-commando over ISAF en staat nu nog onder leiding van Duitsland en Nederland. Op 10 augustus neemt een andere NAVO-partner, Canada, deze rol over. Nederland maakt voor de verplaatsing van troepen van en naar Afghanistan gebruik van de Duitse luchtbrug: Kabul (Afghanistan) - Termèz (Oezbekistan) - Keulen (Duitsland) vice versa. Hierbij wordt gevlogen met toestellen van de Duitse luchtmacht.