Abu Mazen kan niets doen zonder steun van Arafat

Degenen die menen dat Arafat er niet meer toe doet nu een nieuwe Palestijnse premier is aangetreden hebben het helemaal fout, betoogt Uri Avnery.

Het was hun bedoeling om de postitie van Arafat te verzwakken, maar de Amerikaanse president Bush en de Israëlische premier Sharon hebben mis gegokt: de benoeming van Mahmoud Abbas (Abu Mazen) tot eerste minister heeft het aanzien van Arafat onder zijn volk enorm doen stijgen.

Jarenlang is er een intensieve campagne gevoerd, in Israël en het Westen, om Arafat te demoniseren. In de jaren sedert `Oslo' zijn miljoenen woorden over hem gesproken en geschreven in de Israëlische media, en ik kan me niet één woord van waardering herinneren. Hij is systematisch beschreven als een terrorist, een tiran, een dictator, een corrupte leugenaar, een bedrieger en wat niet al. En hij is afgeschilderd als de man die `nee' heeft gezegd tegen het ongekend ruimhartige aanbod dat Ehud Barak en president Clinton hebben gedaan, wat `bewijst' dat zijn werkelijke oogmerk de vernietiging van Israël is.

Degene die gevoed zijn met deze propaganda kunnen niet bevatten waarom de Palestijnen hem aanbidden. Het antwoord luidt: om precies dezelfde redenen.

In de ogen van de Palestijnen – van bijna allemaal – geldt Arafat als een leider zonder vrees, die pal staat onder de moeilijkste omstandigheden; een man, die het lef had `nee' te zeggen tegen de eis van de machtigen der aarde om de fundamentele rechten van de Palestijnen verkwanselen. Hij heeft de heersers van de Arabische wereld getrotseerd zonder krimp te geven; in Camp David weerstond hij de immense druk van Clinton en Barak – zonder toe te geven; hij heeft de verschrikkelijke omstandigheden van het beleg van zijn terrein in Ramallah doorstaan – zonder te bezwijken.

Palestijnen hebben, net als alle Arabieren, net als alle volken, bewondering voor persoonlijke moed. Arafat heeft zijn moed bewezen in omstandigheden die geen enkele andere leider ter wereld onder ogen heeft hoeven zien. Hij is het zinnebeeld geworden van de standvastigheid van het Palestijnse volk. Dát is de bron van zijn gezag, zelfs in de ogen van zijn vele critici ter linker en ter rechterzijde.

Dit gezag is onontbeerlijk voor het politiek welslagen van Abu Mazen. Anders dan Arafat, is Abu Mazen in het Westen populair. Hij straalt gematigdheid uit en bereidheid tot een vergelijk te komen. Dat is wat het Westen zien wil. De twee doen enigszins denken aan Ben-Gurion en Sharett. Ben-Gurion was het idool van het Israëlisch publiek, maar Sharett was gewild op het internationaal toneel.

Abu Mazen wordt aanvaard door het Palestijnse publiek. Als iemand anders onder de huidige omstandigheden de post van premier had aanvaard, zou hij ervan verdacht zijn van heulen met de vijand. Maar Abu Mazen staat bekend als een Palestijns patriot en geniet aanzien als een van de oprichters van de Fatah beweging. Zelfs bij de meest radicale demonstraties heb ik nooit tegen hem gerichte spreekkoren gehoord. Hij mist echter charisma, en heeft geen stevige politieke basis.

Daarom heeft Abu Mazen Arafat nodig. Zonder diens onwrikbare steun zal Abu Mazen nooit in staat zijn concessies te doen tegenover de buitenwereld, of in eigen gelederen krachtdadig op te treden. Arafat is onontbeerlijker dan ooit om voortuitgang te boeken op weg naar vrede.

Sharon wenst geen vrede die een levensvatbare Palestijnse staat met zich brengt die alle bezette gebieden omvat en noopt tot de ontruiming van de nederzettingen. Maar hij is veel te sluw om Abu Mazen, de beschermeling van het Westen, openlijk tegen te werken. Daarom richt hij al zijn inspanningen op het breken van Arafat, in de wetenschap dat Abu Mazen zonder Arafat geen vuist kan maken.

Uri Avnery is Israëlisch vredesactivist.