`Route naar de hel' is geplaveid met tegenzin

Israël aanvaardt het vredesplan. Maar het blijft zich nog verzetten tegen uitvoering ervan.

De Israëlische regering heeft gisteren met de grootste tegenzin de `routekaart' geaccepteerd, het internationale stappenplan naar een vredesregeling met de Palestijnen inclusief een onafhankelijke Palestijnse staat in 2005. Die tegenzin blijkt uit alle uitspraken van ministers en uit de voorbehouden die aan de acceptatie verbonden zijn. Het geeft aan dat een oplossing voorlopig nauwelijks dichterbij is gekomen.

`Routekaart naar de hel' heet het plan in ultrarechtse Israëlische kringen, en die zijn in het kabinet van premier Ariel Sharon goed vertegenwoordigd. Dat kwam gisteren tot uiting in de stemming over de routekaart: zeven stemmen tegen, vier onthoudingen, twaalf stemmen voor. Ultrarechts is mordicus tegen een Palestijnse staat. ,,De staat Israël wordt ontmanteld'', luidde een van de rustiger commentaren uit die hoek op het kabinetsbesluit.

Sharon zelf ziet een vorm van Palestijnse staat als min of meer onvermijdelijk, hoewel niet als de ,,droom van mijn leven'', zoals hij gisteren erkende. Maar hij loopt ook bepaald niet over van enthousiasme over het voorliggende plan. ,,De routekaart staat me niet aan, maar we zijn in een toestand waarin we moeten kiezen tussen slecht en erger'', zei hij volgens de Israëlische pers gisteren tijdens de kabinetszitting.

Sharon verwees daarmee naar de houding van de Amerikanen, Israëls beste bondgenoot en financier, die hem vorige week via hun ambassadeur te verstaan hadden gegeven dat langer talmen niet meer zou worden getolereerd. Het stappenplan, opgesteld door `het Kwartet' (de VS, de Verenigde Naties, de Europese Unie en Rusland), is door president Bush omarmd nadat de Palestijnen door de benoeming van de relatief gematigde premier Abu Mazen enige afstand van hun leider Yasser Arafat hadden genomen. Arafat wordt door de Israëlische regering gebrandmerkt als terroristenleider, en door Washington als niet veel beter. De Palestijnen hadden het plan al begin mei, direct na zijn officiële presentatie, aanvaard.

Sharon heeft zich tot nog toe op het standpunt gesteld dat de Palestijnen eerst een eind moeten maken aan hun geweld voordat het vredesproces kan worden hervat. Het stappenplan gaat uit van wederkerigheid. In de eerste fase moeten de Palestijnen onder andere een zichtbare inspanning leveren om het terrorisme te bedwingen. Israël moet bijvoorbeeld de bouw in nederzettingen stopzetten en na 1 maart 2001 gebouwde `wilde' nederzettingen ontmantelen. Sharon, de vader van de nederzettingenpolitiek, zei twee weken geleden nog nadrukkelijk niet van plan te zijn ,,de bloem van onze jeugd te verbieden huizen te bouwen''. Hij zei dat tegen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, toen die een beroep op hem deed de kolonisering van bezet gebied in te dammen. [Vervolg ROUTEKAART: pagina 5]

ROUTEKAART

Bedoeld om tijd te winnen

[Vervolg van pagina 1] De Israëlische regering heeft dan ook niet de Routekaart als zodanig aanvaard maar de ,,stappen die zijn uiteengezet in de Routekaart'', waarmee Jeruzalem zich volgens een hoge Israëlische functionaris de ruimte geeft eerst Palestijnse actie te eisen voor het zelf stappen zet. Verder heeft zij haar acceptatie omkleed met voorbehouden die zij gisteren als evenzovele ,,rode lijnen'' definieerde.

Deze voorbehouden, officieel ,,commentaren'', moeten volgens een bekendmaking van het bureau van de premier allemaal volledig worden uitgevoerd. Onderdeel van de ,,commentaren'' zijn de volledige beëindiging van terreur en de ontmanteling van terroristische organisaties zoals Hamas en Islamitische Jihad. Terugtrekking van het Israëlische leger naar de posities van september 2000, toen de huidige oorlog uitbrak, is hiervan afhankelijk. Dat staat niet zo in de Routekaart.

Wat al tot boos Palestijns protest heeft geleid, is de eis dat in de inleidende verklaringen die beide partijen moeten afleggen, de Palestijnen het `recht van terugkeer' van vluchtelingen naar Israël afzweren.

Washington heeft vorige week na onderhandelingen met een afgezant van Sharon laten weten met de Israëlische voorbehouden ,,volledig en serieus'' rekening te zullen houden bij de tenuitvoerlegging van het plan. Maar minister Colin Powell zei tegelijk de Routekaart niet te zullen wijzigen. Israëls rode lijnen zijn moeilijk met Powells uitspraak te verzoenen.

Volgens verscheidene Israëlische commentatoren gaat premier Sharon ervan uit dat het met de Routekaart uiteindelijk met een sisser afloopt. ,,De Palestijnen zullen hun deel niet nakomen, Bush begint zijn verkiezingscampagne, Arafat krijgt weer de schuld. Aanvaarding van de Routekaart is alleen bedoeld om tijd te winnen'', aldus de krant Yediot Ahronot.

Volgens de krant Ma'ariv heeft Sharon dat gisteren zelf ook aangevoerd in het debat over de Routekaart: ,,Als we het plan accepteren, krijgen we mogelijk in de toekomst een conflict met de Amerikanen. Maar dat is helemaal niet zeker, omdat de Palestijnen misschien niet in staat zullen zijn hun deel van de Routekaart te vervullen. Daarom is het beter om het conflict uit te stellen, in de hoop dat er geen conflict zal zijn'', citeerde de krant hem. De vraag is nu of Hamas zoals vaker in verleden bereid is de rol van breekijzer op zich te nemen.