Vragen in Brussel

Europarlementariër Toine Manders (VVD) ziet een ,,doemscenario'' voor het professionele voetbal. Dat kan ,,als een kaartenhuis'' instorten, wanneer een belanghebbende naar het Europese Hof stapt om te klagen over oneerlijke overheidssubsidies. De als jurist opgeleide voetballiefhebber maakt een vergelijking met het Bosman-arrest van 1995, over vrij verkeer van werknemers. Het leidde tot een revolutie op de spelersmarkt.

,,Het is onverantwoordelijk dat er geen mensen opstaan om zo'n scenario te voorkomen'', zegt Manders. Volgens hem moet de Europese Commissie de UEFA en andere betrokkenen bijeenroepen. Manders stelt vaak vragen aan commissaris Mario Monti (Mededinging) om beweging in de zaak te krijgen.

De Commissie is passief als het om voetbal gaat. ,,Het is voor ons geen prioriteit'', beaamt een functionaris. Bij de Commissie valt te horen dat zij haar vingers liever niet aan het publieksgevoelige voetbal brandt. Het zou de burgers maar de indruk geven dat Brussel zich met alles bemoeit. ,,We gaan er geen zaken met de haren bijslepen'', aldus de functionaris. Alleen bij een klacht moet de Commissie een onderzoek openen.

Toch zit de Commissie niet stil. Zo maakte Monti bezwaar tegen het plan van de Italiaanse premier Berlusconi om twee miljard kwijt te schelden die de voetbalclubs verschuldigd waren aan fiscus en sociale fondsen. Vorig jaar tikte hij Nederland op de vingers. Den Haag meende dat hulp voor profclubs geen staatssteun is in de zin van de Europese regelgeving en dus niet aan Brussel gemeld hoeft te worden. Monti wees er op dat voetbalclubs als ondernemingen moeten worden beschouwd.

Maar in het voetbal kan men inventief zijn. Zo wist Real Madrid een schuld van honderden miljoenen weg te werken. De clubvoorzitter (tevens bouwmagnaat) was bereid het trainingscomplex van de club te kopen, indien hij er winkels mocht bouwen. Het stadsbestuur werkte graag mee aan een nieuw bestemmingsplan. Bij de Alkmaarse club AZ pakte voorzitter Scheringa het onhandiger aan. Hij kocht van de gemeente voor één euro de grond van het oude stadion om er huizen op te bouwen. De gemeente wijzigde achteraf het bestemmingsplan. Lokale ondernemers dienden in Brussel een klacht in wegens oneerlijke concurrentie. De Commissie gaf Alkmaar al opdracht een taxatierapport te maken. Volgens de Commissie-functionaris heeft de klacht kans van slagen. Indien grond onder de prijs is verkocht, kan er sprake zijn van ongeoorloofde steun.

Commissaris Monti maakte in zijn brief aan Den Haag duidelijk dat betaaldvoetbalclubs ,,onder bepaalde omstandigheden'' wel steun mogen krijgen door financiering van infrastructuur. Hierbij telt ook het sociale belang van sport. Het moet om een multifunctioneel stadion gaan. Niet alleen voor voetbal, maar ,,een plaats van samenkomst voor publieke evenementen, waar verschillende soorten activiteiten plaatsvinden die bovendien ten goede komen aan de algemene bevolking'', aldus Monti. Te verhuren tegen ,,redelijke vergoedingen''.

Door de miljoenentekorten van voetbalclubs bestaat volgens Manders in heel Europa oneerlijke concurrentie. Hij noemt gemeenten die leningen of garanties afgeven, waar banken door gebrek aan zekerheden al lang hebben afgehaakt. Onlangs klaagde de voorzitter van De Graafschap over de steun aan andere clubs. Hij dacht hardop aan een stap naar de rechter of de Commissie.

Manders pleit voor een `spoorboekje' met afspraken om erger te voorkomen. Daarin moet staan wat toelaatbaar is en ook aan welke criteria een stadion moet voldoen. De Europarlementariër is niet tegen elke steun. ,,Het gemeentebestuur kan tegen een vooraf afgesproken bedrag als sponsor optreden wegens het imago van de stad.'' Manders vreest voor een domino-effect, wanneer een Europese rechter een klacht zou toewijzen. Clubs zullen volgens hem massaal failliet gaan, als ze na een arrest worden gedwongen oneerlijke steun terug te betalen. ,,De KNVB steekt de kop in het zand'', aldus Manders. ,,We wachten totdat iemand de lont aansteekt. Niemand durft. Totdat iemand het moet doen om te overleven.''