Het Matrix-universum

,,In den beginne was er de mens. En een tijd lang ging het goed. Toen maakte de mens de machine. Naar zijn eigen beeltenis. Toen werd de mens de architect van zijn eigen ondergang.'' Met die woorden wordt op de dvd van The Animatrix in The Second Renaissance I het moderne evangelie van de strijd tussen mens en machine verteld. Vier jaar geleden kwam de eerste Matrix-film in de bioscopen, dé sensatie van filmzomer 1999. Het was een sciencefictionverhaal, verteld met behulp van een gretige greep uit de geschiedenis van de filosofie, de nieuwste filmtechnieken en Oosterse `martial arts'-films, waarin mensen met behulp van kabels spectaculair tegen muren kunnen oplopen en door de lucht vliegen tijdens een gevecht. Inmiddels draait The Matrix 2 (Reloaded) in de bioscopen en begint de wereld waarin de uitverkoren Neo (Keanu Reeves) de mensheid moet bevrijden van een door computers gecreëerde schijnwereld (de matrix) steeds meer zelf op een computerspel te lijken.

Een computerspel met mythische proporties, dat wel.

Tijdens de Japanse promotietournee van de eerste Matrix bezochten de broertjes Larry en Andy Wachowski die het hele project bedacht hadden de studio's waar in het kader van de merchandising de Matrix-computerspelletjes en de Matrix-videospelletjes werden gemaakt. Daar ontstond toen het plan om het filmproject, dat inmiddels tot een trilogie was uitgegroeid, in te bedden in een eigen virtuele werkelijkheid. De spelletjes zouden, samen met de negen korte animatiefilms die nu op The Animatrix verzameld staan, onderdeel gaan uitmaken van het Matrix-universum.

Wie wil weten hoe het echt met The Matrix zit, moet dvds bekijken, websites bezoeken, computerspelletjes spelen en de bioscoop bezoeken. Dat bij deze virtuele werkelijkheid ook hevig internetverkeer met de bijbehorende illegale kopieën hoort (de helden van The Matrix zijn hackers!), hadden de studiobazen niet voorzien.

Of The Matrix nu The Lord of the Rings van deze tijd is, een maatschappijkritisch epos of dat het hele project een vermakelijk Droste cacaoblikje blijkt te zijn, wordt dit najaar duidelijk als het slotdeel van de trilogie in de bioscopen komt. Ondertussen zijn de negen animatiefilms (en de bijbehorende extra's) op de dvd van The Animatrix meer dan alleen maar het zoveelste marketingtrucje. Het is een staalkaart van de beste animaties die er uit Japan komen. Spannende, opwindende, oogverblindende films. Een aantal ervan was al via internet binnen te halen (toen AOL Time Warner nog wel snapte dat je de nerdy fans af en toe een visje moest toewerpen) of in de (Amerikaanse) bioscopen als voorfilm te zien geweest. Takeshi Koike, een van de Japanse animatoren die aan het project meewerkte, vertelt op de dvd dat hij toen hij The Matrix zag, veel herkende van de Japanse stripcultuur van manga en anime. In The Animatrix zijn de tot leven gekomen tekenfilmfiguren uit The Matrix weer terug op het tekenbord (ondanks de nieuwste computertechnieken nog steeds de basis zien we).

Zo is het cirkeltje weer rond. The Matrix is een schijnwereld, gaat over een schijnwereld en ontmaskert een schijnwereld. Wedden dat aan het einde van deel drie óf een boek wordt dichtgeslagen óf een computer wordt uitgezet?