Als het wat minder gaat, gaan we naar Terschelling

Vier clubs hebben onlangs van de KNVB een licentie ontvangen voor het volgende seizoen. Heracles, uit de eerste divisie, werd beloond voor zijn zuinige beleid.

Iedere twee weken komt het bestuur van de Almelose eerstedivisieclub Heracles bijeen. Er wordt dan onder leiding van voorzitter Jan Smit `strak' vergaderd tussen 18.00 en 22.00 uur. Punt 1 op de vergadering is steevast: de begroting. Lopen de uitgaven wel in de pas met het beschikbare budget? En zo nee, wat kan eraan gedaan worden om dat te veranderen? ,,Want we geven niet meer uit dan er binnenkomt'', zegt Smit. Dit zuinige uitgangspunt heeft er in belangrijke mate toe bijgedragen dat Heracles als een van de weinige clubs in het betaalde voetbal onlangs al een licentie kreeg van de KNVB.

Als de uitgaven van Heracles te hoog zijn, wordt onmiddellijk de buikriem aangehaald. Smit: ,,Dan stoppen we onderweg naar uitwedstrijden niet meer bij hotels om wat te eten. Al die flauwekul. We hebben een juffrouw in de kantine rondlopen die elke week karrenvrachten vol gezonde spullen koopt. Dat wordt op tafel gezet en we eten gezellig met z'n allen. Je kunt ook bezuinigen op zaken als een trainingskamp. Vorig jaar was er weinig geld en gingen we naar Terschelling. Dit jaar hadden we iets meer in kas en zijn we naar Turkije gevlogen.''

Vanaf het seizoen 2000-2001 is Heracles gaan bezuinigen op de spelerssalarissen. Het aandeel van de honoraria voor voetballers en technische staf in de totale begroting van rond de 3 miljoen euro is sinds die voetbaljaargang gedaald van 59 naar 56 procent. Volgend seizoen wordt opnieuw 5 procent minder uitgegeven aan salarissen. Het is volgens Smit een logisch beleid ten tijde van een economische recessie. Hij heeft bovendien een penningmeester in zijn bestuur die voortdurend de hand op de knip houdt.

Schatbewaarder André Oude Weernink, een topfunctionaris van KPMG, zwaait onmiddellijk met zijn portefeuille als collega-bestuurders in zijn ogen onverantwoorde uitgaven willen doen. Voorzitter Smit: ,,Er zijn bij ons

ook bestuurders die wel eens zeggen: `Wat maakt het uit, laten we voor die speler een half miljoen ongedekt uitgeven'. Dan stelt de penningmeester: prima, maar zonder mij. Ik steun hem op dat moment, want ik wil natuurlijk niet dat hij vertrekt. Daar krijg je alleen maar herrie over. Bovendien vind ik de penningmeester net zo belangrijk als de technische staf.''

Hoewel dus ook Heracles het mes zette in de salarissen, hebben de meeste voetballers wier contract afliep bijgetekend. Alleen spits Rik Platvoet, tot nog toe dit seizoen goed voor 24 doelpunten, aarzelt nog. Het is echter take it or leave it voor de aanvaller.

Smit: ,,Als ik Platvoet ga geven wat hij wil, is volgend jaar de begroting niet gedekt. Ik weet wel, een spits verdient in de regel meer. Maar Platvoet is nu al onze best betaalde speler. Het kan niet zo zijn dat hij vier keer meer verdient dan een ander. Er mogen geen scheve verhoudingen ontstaan.''

Smit probeert steeds meer openheid te betrachten in de spelerssalarissen. ,,Ik heb gezegd: dit is het bedrag dat we kunnen besteden. Ga in een hok zitten en verdeel het zelf maar. Trainer Gert-Jan Verbeek heb ik steeds bij de onderhandelingen betrokken. Als lid van het managementteam is hij zo deelgenoot gemaakt van het beleid en de bedrijfsvoering.''

De voorzitter van Heracles kan zich voorstellen dat andere clubs in enorme financiële problemen zijn geraakt doordat ze te grote bedragen op de rekeningen van de spelers storten. Zoals bijvoorbeeld `buurman' FC Twente, uit het op 20 kilometer afstand gelegen Enschede, dat alleen met behulp van de gemeente in leven bleef. ,,Daar zijn gigantische transfersommen betaald voor voetballers die nauwelijks aan spelen toekwamen'', weet Smit. ,,Als je 3 miljoen euro uitgeeft aan een speler die na zijn contractperiode niets meer oplevert, is dat in vier jaar tijd een afschrijving van driekwart miljoen euro per jaar. Dan komt er nog eens het salaris bovenop. Zo is FC Den Bosch vorig seizoen ook in de problemen gekomen.''

Er zijn de afgelopen jaren te veel begrotingen opgesteld op basis van verkeerde verwachtingen en onjuiste aannames. Zoals transferinkomsten die nooit kwamen. ,,Die transfermarkt is net een piramidespel'', aldus de voorzitter van Heracles. ,,Het werkt alleen als iedereen meedoet.''

De vraag dringt zich natuurlijk op hoe het mogelijk is dat vele bestuurders van noodlijdende clubs, over het algemeen geslaagde zakenmensen, zich laten verleiden tot onverantwoorde beslissingen die ze in hun eigen bedrijf nooit zouden nemen. ,,Als er drie wedstrijden niet is gescoord, kopen ze even een nieuwe spits en die kost dan weer een paar miljoen'', zegt Smit. ,,Dat doen ze dan onder druk van de publiciteit en de supporters. Een bestuur moet daar boven staan. Als er kritiek komt van buitenaf, zeg ik: `Als jullie het beter doen, stap ik op'. Je moet als bestuurder niet gehecht zijn aan het pluche.''

Smit constateert dat te veel bestuurders op afstand regeren. ,,Je moet er bovenop zitten. Waarom zijn er nooit problemen bij Heerenveen en PSV? Omdat Van der Velde en Van Raaij daar dagelijks bij de club rondlopen. Hoe moet dat eigenlijk, op afstand besturen? Radiografisch? Je kunt het niet overlaten aan het zogenaamde management. Je hebt gezien bij FC Utrecht en Vitesse waar dat toe kan leiden.''

Besturen kost dus tijd, maar wie kan zich dat permitteren? Smit heeft de voorzittershamer pas aanvaard toen hij zijn bedrijf, een deurwaarderskantoor, kon overdragen aan zijn compagnons. ,,Ik stop nu dertig, veertig uur per week in de club.''

Het ultieme doel is voor Smit uiteraard promotie naar de eredivisie, bijvoorbeeld via de nacompetitie aan het einde van het seizoen. Maar ook als het lukt om de sprong naar de hoogste afdeling te maken, zal Smit zich toch niet laten overhalen tot onverantwoorde uitgaven. De begroting wordt dan mede dankzij extra tv-inkomsten opgeschroefd tot 4,5 miljoen euro. ,,Zo hebben we een miljoen euro extra om in nieuwe spelers te steken.''

Het zou mooi zijn als de gemeente Almelo het maatschappelijk belang van Heracles inziet en een vaste subsidie per jaar uittrekt, vindt Smit. In tegenstelling tot veel clubs ontvangt de eerstedivisieclub geen steun van de lagere overheid.

Ook daar heeft Smit een mening over. ,,Als B en W en de gemeenteraad de mening zijn toegedaan dat een profclub bestaansrecht heeft, zou de gemeente Almelo een vast bedrag per jaar beschikbaar moeten stellen aan Heracles. En niet zoals veel gemeenten achteraf zeggen: er is een tekort, we zorgen dat de lekken worden gedicht. Als er elk jaar een vast bedrag wordt uitgekeerd, bijvoorbeeld een half miljoen, is dat inzichtelijk voor iedereen.''

Een fusie met FC Twente acht Smit ,,emotioneel onmogelijk''. Wel werken de beide clubs sinds kort samen bij de jeugdopleiding. Het aandeel in de begroting voor de kweekvijver is opgelopen van 5 procent in 2000 naar 8 procent voor het volgend seizoen. Ook dat moet de KNVB tevreden stemmen.