Vrouwenjacht leidt tot gemor

De `vrouwenjacht' van VVD-leider Gerrit Zalm leverde gisteravond een nieuwe minister van Vreemdelingenzaken op. Mannelijke kandidaten hebben het nakijken.

De succesvolle vrouwenjacht van Gerrit Zalm kent tragische slachtoffers. Mannelijke slachtoffers wel te verstaan, zoals Kamerlid Clemens Cornielje. Pas gisteravond om kwart voor elf werd hem duidelijk dat hij voor de tweede keer op rij was afgevallen. ,,Gerrit belde met de mededeling dat ik over de rand gevallen was'', zegt hij. Cornielje, negen jaar Kamerervaring op het gebied van onderwijs, was kandidaat voor het staatssecretariaat op Onderwijs, de post van nieuwkomer én vrouw Annette Nijs die er de komende jaren mag blijven zitten.

Gerrit Zalm had geen zin in de blamage van de vorige formatie, toen de VVD met hangen en wurgen uiteindelijk geen enkele vrouwelijke minister en slechts twee vrouwelijke staatssecretarissen leverde. En het is hem gelukt: de VVD levert twee vrouwelijke ministers en twee vrouwelijke staatssecretarissen voor Balkenende-II.

Tien vrouwen nemen zitting in het kabinet: vijf ministers en vijf staatssecretarissen. Een Haags record. De VVD-lijst werd gisteren tegen het eind van de middag definitief, toen dark horse Rita Verdonk `ja' zei tegen de lastige post Vreemdelingenzaken en Integratie en duidelijk werd dat Nijs op Onderwijs kon blijven. ,,Het plaatje was heel lang helder'', vertelt VVD'er Frank de Grave, nauw betrokken bij de scouting van bewindslieden. ,,Henk Kamp zou naar Vreemdelingzaken gaan, en dus zochten we twee vrouwen voor op Defensie en VROM. Maar Kamp wilde ineens toch op Defensie blijven, met goede argumenten overigens, en toen ging het schuiven.'' Verdonk, die hoofd Staatsveiligheid was bij de toenmalige BVD, stond al maanden op het lijstje van Zalm. Dat was tot stand gekomen dankzij het `vrouwennetwerk' van VVD-prominente Neelie Kroes en dankzij tips van ,,actieve leden en headhunters'', aldus De Grave.

Cornielje laat zich niet inhoudelijk uit over zijn tegenkandidate en wil slechts in algemene termen spreken over zijn eigen kwaliteiten: ,,Bij het verdelen van de posten in de vorige formatie belde Zalm me al in een vroeg stadium op. Hij zei dat ik ministeriabel was. Ik neem aan dat hij dat dan ook meent. Maar omdat hij het toen niet voor elkaar kreeg een vrouwelijke minister te vinden – die zegden allemaal af – moest hij dat probleem oplossen bij de staatssecretarissen. `Het plaatje moet rondkomen' zei hij tegen me.''

Ook Frank de Grave komt niet in het kabinet, maar hij zegt daar ,,niet van te balen''. ,,Ik ben dicht bij het hele proces betrokken geweest en wist dat vier van onze mannelijke ministers zouden blijven zitten. Ik ben er voorstander van dat we twee vrouwen leveren, dus ik zag dit aankomen.''

Is het niet wrang dat hij naast het fractievoorzitterschap greep en nu ook geen ministerspost krijgt? ,,Dat fractievoorzitterschap was jammer, maar ik ben trots op hoe het gegaan is, heel open. Het was anders geweest als Kamp in plaats van Van Aartsen fractievoorzitter was geworden. Dan was ik zonder meer in het kabinet gekomen.'' Cornielje heeft weinig medelijden met De Grave. ,,Die is al staatssecretaris én minister geweest. Dit was mijn tweede en laatste kans, die is me nu ontnomen.''