Vrouw Aznar moet stemmen trekken

Zondag gaat Spanje naar de stembus voor nieuwe gemeenteraden in de meeste van de zeventien regiobesturen. Vooral in Madrid gelden ze als een belangrijke test voor de landelijke verkiezingen van volgend jaar.

Op verkiezingscampagne met Ana Botella, echtgenote van premier Aznar. Dé politieke verrassing van deze verkiezingen sinds zij plots als nummer drie op de conservatieve lijst van de zo belangrijke gemeenteraadsverkiezingen van Madrid verscheen.

Ana Botella, auteur van een boek over sprookjes, wil graag de toekomstige post van wethouder van Sociale Zaken gaan bezetten. En dus is er een bezoek georganiseerd naar een openbare revalidatiekliniek voor patiënten met een hersenbeschadiging in de Spaanse hoofdstad. De kandidate wordt begeleid door vice-premier Rodrigo Rato. De Partido Popular neemt deze kandidate serieus.

De aankomst van de beoogde bewindsvrouwe verloopt geheel volgens het draaiboek: een zwaar gestoorde jongen biedt een ruikertje aan en wordt breed lachend afgevoerd. Botella hoort met strak gezicht de verhalen aan van mannen in rolstoelen en schikt af en toe een kraagpunt van haar blouse recht.

De Partido Popular dreigt afgerekend te worden op zijn beleid van het laatste half jaar. De rampzalige afhandeling van de olieramp in Galicië en de steun van Aznar aan de Amerikaanse-Britse coalitie in de oorlog in Irak – tegen de zin van 90 procent van de Spanjaarden – heeft diepe sporen achtergelaten. Madrid is daarbij een belangrijk politiek bastion. Volgens de peilingen staan de conservatieven op het punt hun absolute meerderheid in het stadsbestuur te verliezen.

En uitgerekend is daar de kandidatuur van echtgenote Ana Botella (48). Een en ander is het resultaat van een ingenieuze deal, zo menen analisten. Kandidaat-burgemeester Alberto Ruiz-Gallardón, als regiopresident populair geworden door zijn liberale imago, heeft Botella geaccepteerd om zijn kansen te vergroten als er straks een nieuwe leider van de Partido Popular gekozen moet worden.

Niettemin is daarmee een politiek risico in huis gehaald. Sinds de trouwpartij van hun dochter, vorig jaar met pracht en praal in de kerk van het Escorialpaleis, wordt premier Aznar beschuldigd van dynastieke allures. Daar houden de Spaanse kiezers niet van. De kandidatuur valt eveneens in deze categorie, te meer omdat er voorheen niet veel inhoudelijks van mevrouw Aznar viel te vernemen. Of het moest de opmerking zijn in haar sprookjesboek waarin zij Assepoester als een voorbeeld voor de Spaanse vrouw noemde. Haar verdediging van een partijgenoot en burgemeester die een vrouwelijke wethouder seksueel had lastig gevallen, was evenmin handig.

Herkenbaar als representant van het behoudend religieus en ietwat nuffige deel van Madrid, is Ana Botella's komst een dankbaar onderwerp van politieke grappen, niet in de laatste plaats onder het meer liberale deel van haar eigen partij-aanhang. Zoals tijdens het recente bezoek van de paus, toen mevrouw Aznar gezeten naast Zijne Heiligheid haar benen over elkaar sloeg, een handeling die in de kerkelijke etiquette geldt als een doodzonde. ,,Sinds Sharon Stone in Basic Instinct haar benen over elkaar sloeg hebben we niet meer zoiets stimulerends en spontaans gezien'', aldus de columnist Francisco Umbral in het dagblad El Mundo.

,,Al mijn aandacht gaat uit naar de gehandicapten'', zegt de kandidate – haar weelderige haardos strak gecoiffeerd, glinsterende armbanden – na afloop van de rondleiding door de kliniek tegen de families van de patiënten. Eerder pleitte ze voor liefdadigheid en burenhulp. ,,Laten we eerlijk zijn, Spanje is op de goede weg onder deze regering.''

Juist als de bijeenkomst afgesloten wordt, staat een man op die zich voorstelt als de voorzitter van een familievereniging voor gehandicapten. ,,Wat u zegt klinkt heel mooi, maar het is helemaal niet vooruitgegaan'', zo spreekt hij gedecideerd en noemt soepeltjes de feiten. Een gehandicapte met hersenbeschadiging ontvangt 400 euro per maand. Een particuliere revalidatiekliniek rekent 6000 euro per maand. Dit hier is de enige openbare kliniek in de heel Spanje en er zijn veertig plaatsen. Geen wonder dat familie-verenigingingen in arren moede zelf maar een dagopvang zijn gaan organiseren. Wat komt er terecht van al die beloftes?

De wethouder in spé verstart zichtbaar onder de kritiek. Als er een pijnlijke stilte dreigt te ontstaan neemt vice-premier Rodrigo Rato het woord en praat geroutineerd de bezwaren weg. Zo lijkt de middag toch nog een succes te worden.

,,Ik wil mijn rechten en geen liefdadigheid'', moppert een man in een rolstoel als de stoet weer is afgevoerd in geblindeerde auto's. Nee, op Ana Botella zal hij niet stemmen. Want als het waar is wat ze zeggen en Ruiz-Gallardón straks vertrekt om premier te worden, dan is het heel wel denkbaar dat Madrid met Ana Botella als burgemeester blijft zitten. En dat vooruitzicht zou wel eens een afschrikwekkend effect kunnen hebben op de zo belangrijke gematigde middenklasse, zo voorspellen politieke analisten.