Vibreren in het gulle Alaska

Wie zich dezer dagen modebewust gestoken heeft in de nieuwste hippiekleding, zal zich na het lezen van Verloren Nachten van T.C. Boyle wel even achter de oren krabben. Het beeld van gelukzalige en vrijheidslievende flowerpower-kinderen uit de vorige eeuw, wordt in de negende roman van de Amerikaan op even genadeloze als komische wijze bijgesteld.

In het zonnige Californië anno 1970 heeft een dertigtal hippies, met knoflookkettingen en al, zich aangesloten bij de commune Drop City. Aan de rand van een bos leven ze van `wat het land ze geeft' of ze slaan aan het proletarisch winkelen. Bij gebrek aan sanitaire voorzieningen, wordt het terrein tot één grote beerput en daarna dwingen de overheden hen op te stappen. De pseudo-goeroe Norm besluit dat de commune dan maar naar het ongerepte en veel gastvrijere Alaska moet verhuizen om zich over te geven aan de gulle natuur bij dertig graden onder nul. Al voor het echt winter wordt, verstoort de groepsdynamica de idylle van `peace and love, man'.

T.C. Boyle vlecht een tweede verhaallijn door de groepsgebeurtenissen heen: net als de hippies, die zich tegen de plastic consumptiemaatschappij keren, ontsnapt loner Sess Harder aan het burgerlijk leven. In een boshut in Alaska leeft hij van het jagen en trouwt hij Pamela die zich op haar manier tegen het negen-tot-vijfleven keert. De hippies en de loners worden buren.

Veel van Boyle's vaste thema's keren in Verloren Nachten terug. Het racisme en cultureel imperialisme uit zijn roman The Tortilla Curtain (1995), waarin een illegaal Mexicaans immigrantenpaar letterlijk en figuurlijk botst met een blank middenklassenpaar, wordt in Drop City de uitsluiting van een paar zwarte hippies die in de ogen van de blanke communebewoners de seksuele rangorde in de groep in gevaar brengen. Vrije seks is in Drop City vooral een mannelijke uitvinding. Chicks in de commune dienen bereidwillig te zijn, en drugs (feestelijke porties lsd in sinaasappelsap) verleggen daarbij de grenzen. In een heldere bui zegt een van de meisjes: `Ik lag de helft van de tijd op mijn rug, en als ik een jongen weigerde, een van de familieleden, was ik degene die opgefokt was, was ik degene die slechte vibraties verspreidde en de atmosfeer vergiftigde, want zo lagen die dingen. [...] Mijn taak was neuken. Als een machine. Als een geit.' Boyle stelt de vrije wil aan de orde en in Drop City lijkt niemand die te bezitten. Slaafs volgt de groep de weinig charismatische Norm, de enige met nog wat oud geld, land en hopen drugs.

Hoofdpersonen in Verloren Nachten zijn het naïeve bloemenkind Star en haar egocentrische vriend Ronnie, die de commune ziet als middel om zijn eigen behoeftes te bevredigen. Net als de twee andere hoofdpersonages Sess en Pamela, de wildernisbewoners, behoort de idealistische Star tot de weinige oprechte en sympathieke karakters in een roman, die verder bevolkt wordt veganisten, junks, seksverslaafden, alcoholisten en klaplopers. Maar ook die zijn zo doeltreffend beschreven dat je hen stuk voor stuk voor je ziet.

De kracht van Verloren Nachten ligt in Boyles stijl en de absurde verwikkelingen. De vergelijking met het werk van Charles Dickens is snel gemaakt, en ligt des te meer voor de hand wanneer je bedenkt dat Boyle werkt als docent negentiende-eeuwse literatuur aan de University of Southern California. Pagina na pagina is het in Verloren Nachten genieten van over elkaar tuimelende metaforen en bijvoeglijke naamwoorden die met liefdevolle galgenhumor een cultuur beschrijven waarin nageboortes worden opgebakken en Druïdendagen worden gevierd. Het gebrek aan voedsel in Alaska is een `dilemma' voor vegetariërs: `Als de platjes konden knagen aan het kruis van zijn broeders en zusters, waarom kon hij dan niet – waarom konden zij dan niet – knagen aan de poot van een eland?' De tragikomedie Verloren Nachten, in een superieure vertaling van Inge de Heer en Johannes Jonkers, is een van die zeldzame boeken waarvan je wilt dat er nooit een einde aan komt.

T.C. Boyle: Drop City. Bloomsbury, 444 blz. €31,55 (geb.). Vertaald uit het Engels door Inge de Heer en Johannes Jonkers als Verloren Nachten. Ambo/Anthos, 448 blz. €24,90

T.C. Boyle is op di. 27 mei te gast op `BorderKitchen'. Den Haag, Prinses Mariestraat 34, inl. 070–3462355.