Resolutie Irak is zege voor VS

De VN-Veiligheidsraad heeft gisteren de sancties tegen Irak beëindigd. Het wordt nu dubbel puinruimen.

De VN-Veiligheidsraad heeft gisteren met de overweldigende goedkeuring van een resolutie een einde gemaakt aan dertien jaar economische sancties tegen Irak en daarmee de paria-status van het land opgeheven. Al die tijd was Irak een van de grootste splijtzwammen in de VN-Veiligheidsraad, die met succes werd dolgedraaid en uiteen gespeeld door Saddam Hussein, resulterend in de meest uitgebreide sancties in de VN-geschiedenis en zo'n 68 resoluties om zijn agressie te beteugelen en zijn volk te voeden. Maar na gisteren kan de olie-export weer normaal worden hervat en de opbrengst worden benut voor de wederopbouw van Irak.

Het betekent, na de Amerikaans-Britse oorlog tegen Saddams regime en de diepe internationale verdeeldheid daarover, het begin van puinruimen op twee fronten: in Irak en in de wereldgemeenschap. Het zijn twee hersteloperaties van formaat, die in zekere zin in elkaar verstengeld zijn. Het lot van Irak en zijn economische en politieke wederopbouw, zullen de VN-Veiligheidsraad ook de komende jaren nog blijven belasten, zij het anders en minder dan voorheen.

Het feit alleen al dat er een resolutie voor Iraks wederopbouw is gekomen, na de diplomatieke ravage vóór de oorlog, en dat een nieuw `bloedbad' aan de onderhandelingstafel is uitgebleven is volgens VN-diplomaten ,,winst''. ,,Het is goed dat er een stap wordt gezet om de verhoudingen weer enigszins te normaliseren. Maar we moeten de stap niet overdrijven, want de verschillen blijven groot'', zei een VN-diplomaat gisteravond vanuit New York. Vrijwel gelijktijdig kwam een Amerikaanse bevestiging uit Parijs: minister van Buitenlandse Zaken Powell zei dat Frankrijks steun aan de resolutie een ,,stap in de goede richting'' is, maar dat dit niet betekent dat ,,de meningsverschillen uit het verleden'' vergeten zijn. Voorlopig is ,,actie de beste therapie'', zei zijn Franse collega De Villepin.

Powell sprak na de stemming gisteren van ,,een fantastische dag voor het Iraakse volk''. Maar dat vond hij vermoedelijk ook opgaan voor zichzelf: de Verenigde Staten behaalden met de bijna-unanimiteit (14 tegen nul stemmen, Syrië was afwezig) een klinkende diplomatieke overwinning. De VS, gesteund door Groot-Brittannië en Spanje, kregen de drie felste tegenstanders van de oorlog, Frankrijk, Rusland en Duitsland, met relatief weinig ingrijpende concessies aan hun zijde. De Amerikaans-Britse coalitie krijgt vergaande zeggenschap over Iraks wederopbouw en olieindustrie totdat een nieuwe Iraakse regering is aangetreden. Na een jaar heroverweegt de Veiligheidsraad de uitvoering van de resolutie, een concessie van de VS.

Voor de VN is niet meer weggelegd dan een betrekkelijke bijrol bij de vorming van de Iraakse regering: een speciale VN-gezant met ,,onafhankelijke'' verantwoordelijkheden kan de Amerikaans-Britse coalitie, het `Gezag', daarin bijstaan en direct werken met Iraakse groepen. De VN kunnen nu slechts hopen dat VN-chef Annan inderdaad, zoals de speculaties luiden, de Braziliaanse sterdiplomaat en VN-crisismanager Sergio Vieira de Mello zal benoemen. De Mello, nu Hoge Commissaris voor de rechten van de mens bij de VN, is een krachtpatser met ervaring in ex-Joegoslavië, Cambodja en Oost-Timor, die zich niet opzij laat zetten, ook niet door oud-diplomaat Paul Bremer, de huidige Amerikaanse bestuurder in Irak die geen ervaring heeft met dit soort missies.

De VN krijgen met andere organisaties zoals Wereldbank en IMF een plaats in een internationaal orgaan dat toezicht houdt op het Ontwikkelingsfonds voor Irak, waarin het `Gezag' de olieopbrengsten beheert en deze kan gebruiken. Het olie-voorvoedselprogramma van de VN, dat de meerderheid van de Irakezen voedt van de olieopbrengsten, wordt in zes maanden opgeheven. Rusland en Frankrijk kunnen nog honderden miljoenen, zo niet miljarden dollars aan uitstaande contracten incasseren onder dit programma.

Rusland en Frankrijk zijn bij wijze van concessie gerustgesteld dat Iraks schuldenlast van zo'n 400 miljard dollar zal worden geregeld via de bestaande internationale `mechanismen'. Voorts staat op hun verzoek de deur open naar een terugkeer naar Irak van de VN-wapeninspecteurs, wier mandaat zal worden herzien. Maar dat dit niet gebeurt voordat de in Washington impopulaire chef-inspecteur Blix volgende maand aftreedt, staat wel vast, aldus diplomaten. De resolutie geeft ook VN-dekking voor de vorming van een vredesmacht in Irak. Maar alles bij elkaar is van een ,,centrale'' VN-rol waar veel landen om gevraagd hebben, geen sprake.

De anti-oorlogscoalitie van Frankrijk, Rusland en Duitsland houden veel bezwaren tegen de resolutie, maar hebben die omwille van de belangen van de Irakese bevolking, de slagkracht van de VN en hun relatie met de VS ingeslikt. ,,Die landen kon eigenlijk niet anders. Dit niet accepteren had de zaak alleen maar erger gemaakt en nog meer verdeeldheid geschapen'', zei een VN-diplomaat gisteravond vanuit New York. De Russische VN-ambassadeur Lavrov onderstreepte gisteren dat zijn land niet alsnog de oorlog legitimeert. Maar Rusland accepeert de gevolgen van die oorlog wel: de Amerikaans-Britse bezetting. Of deze Realpolitik de internationale kloof zal verkleinen, moet worden afgewacht.