`Geen manier om een held te behandelen'

Hij maakte naam als vaandeldrager van de Britse strategie in Irak: bevrijden, niet veroveren. In een veelgeprezen en -geciteerde toespraak riep hij zijn manschappen op ,,meedogenloos in het gevecht, maar grootmoedig in de overwinning'' te zijn. Nu komt overste Tim Collins mogelijk voor de krijgsraad.

De voormalig bevelhebber van het Royal Irish Regiment, de oudste Britse legereenheid, is er door een Amerikaanse collega van beschuldigd dat hij krijgsgevangen en burgers heeft mishandeld. Collins, een 43-jarige Noord-Ier, zou een Iraakse burger een klap met een pistool hebben gegeven, in de grond hebben geschoten naast de voeten van burgers en banden van een auto hebben lekgeschoten, zonder dat er gevaar was voor zijn mannen.

Het Britse leger heeft Collins geschorst en onderzoekt of hij de Conventies van Genève heeft geschonden. Het ministerie van Defensie bevestigde gisteren dat het ook Collins' rol onderzoekt tijdens de zelfmoord van een soldaat onder zijn bevel in 2001. Zijn regiment was toen gelegerd in Ulster en er zou een cultuur van fysiek geweld hebben geheerst. Collins zelf houdt vol onschuldig te zijn en verwacht dat zijn naam wordt gezuiverd. Hij schoot naar eigen zeggen om plunderingen te voorkomen nabij Basra, waar zijn eenheid was gelegerd.

,,Wat een manier om een held te behandelen'', kopte de Daily Mail. Volgens The Sun heeft de Amerikaan Collins ,,genaaid'', omdat hij zijn ,,robuuste stijl'' niet mocht. Collins gold al langer als een machosoldaat. Hij diende onder meer bij de Ghurka's, een eliteregiment met manschappen uit de voormalige Britse kolonie Nepal, en hij draagt nog steeds het traditionele kukri-kapmes van die eenheid.

Met zijn nu al klassieke toespraak aan de vooravond van de oorlog werd Collins beroemd. De bijbelvaste overste riep zijn mannen op om ,,het land van de Hof van Eden, de zondvloed en de geboorteplaats van Abraham'' met respect te behandelen. ,,Wij komen niet om te veroveren'', zei hij. ,,We gaan Irak binnen om een volk te bevrijden en de enige vlag die in dat oude land zal wapperen is de hunne.''

De militaire operatie in Irak, die thuis tot dat ogenblik nauwelijks op publieke steun kon rekenen, kreeg zo een menselijk gezicht, overigens met zijn spiegelende zonnebril en sigaar. Collins grensde zo ook de Britse militaire traditie scherp af van de Amerikaanse stijl, die later in Irak is vergeleken met die van onbehouwen ,,cowboys''. De Britse kroonprins Charles schreef Collins een bedankbrief en de Amerikaanse president Bush heeft Collins' woorden naar verluid ingelijst.