Voorkeur Theater

Ora et Labora

Zonder aanwijsbare reden worden de plaggenboeren in Ora et Labora (1901-1902) van Herman Heijermans steeds weer te grazen genomen. De laatste koe en grootmoe sterft, de rijke buurman aast op het laatste `lappie' eigen grond; het gerecht legt beslag op de boedel. Naarstig zoeken de boeren naar een manier om hiermee om te gaan. De een zoekt het in berusting en religie, de andere in bitterheid en naijver. En zoals gebruikelijk bij Heijermans één man is opstandig en zoekt naar een concrete oplossing. Heijermans stort een overvloed aan ongeluk over zijn personages uit. Aardig is dat het stuk eigenlijk goed eindigt, maar meteen daarna weer een slechte draai neemt: de zoon monstert aan om in de Oost te vechten en brengt hiermee tweehonderd gulden in.

Maar dat plots verworven fortuin zorgt voor een enorme tweestrijd in de gemeenschap. Wat verder opvalt is dat Heijermans' vermaard gebruik van de smeuïge spreektaal niet echt op werkelijke dialecten berust: de noordelijke boeren praten hetzelfde als zijn vissers of stadse arbeiders.

De acteurs spelen zoals je dat bij Heijermans verwacht: stevig en stoer, expressionistisch, sterk aangezet als in het vroegere volkstoneel. Ze spelen de tekst doodernstig, zonder spoor van ironie.

Maar juist door de ernst wordt het toch licht ironisch, zonder dat de spelers tussen ons en Heijermans gaan staan.

22-25 mei Schiedam, Els Inc (Singel 8). 13-21 juni Oerol, Terschelling. Inl 010-4731543 of www.elsinc.nl.

Pluk van de Petteflet

Fantasievol theater naar het boek van Annie M.G. Schmidt, waarin Pluk in zijn kraanwagentje de redder van de Torteltuin is. Zes spelers voeren een vrolijke verkleedpartij op, geschreven door Flip van Duijn en geregisseerd door Bruun Kuijt. Alleen de muziek van Peter van Hintum ontbeert de vereiste tinteling. Maar de Heen- en Weerwolf is prachtig en door de hasselbramen wordt iedereen high.

24 mei Delft De Veste, 25 mei Tilburg Schouwburg, 28 mei Capelle aan de IJssel Isala, 29 mei Oss De Lievekamp, 30 mei Arnhem Schouwburg. Inl 0900-9203, www.uitlijn.nl

Couleur Locale

Toneelgroep Monk maakt politiek toneel over het westerse derde-wereldtoerisme. Linkse rugzaktoeristen en luxe hotelgasten denken met een heel ander doel te zijn gekomen, maar blijken allebei even weing van het vakantieland te begrijpen.

Voor schrijver/ regisseur Eric de Vroedt is de wortel van al het wereldleed de westerling, die met zijn arrogantie, zijn vooringenomenheid en zijn neokoloniale heerszucht de Derde Wereld verwoest.

22 mei Den Haag, Korzo Theater. 30-31 mei Rotterdamse Schouwburg. Inl 020 3307076 of www.tgmonk.nl

Da Vinci en de drol

Absurdistisch toneelstuk van de Pools-Franse kunstenaar Roland Topor (1938-1997) over de obsessie van een gegoede familie met faecaliën. In hun keurige, smetteloze huis leidt een verstopte wc tot even banale als aanstekelijke scènes. Topor zelf noemt zijn stuk `weerzinwekkend'.

Kees Hulst, Malou Gorter, Tjitske Reidinga en de andere spelers laten zien hoe het hoge en het verhevene met elkaar verbonden kunnen worden.

22 mei Arnhem, Schouwburg. 23 mei Nijmegen, Lux. 27-31 mei Amsterdam, Frascati. Inl 023-5173910 & www.toneelschuur.nl