Slordigheid in de bouw blijft

De nieuwe VROM-inspectie oordeelt hard over gemeenten die – nog steeds – onvoldoende toezien op het naleven van regels op het gebied van milieu, bouwvergunningen en ruimtelijke ordening.

Zelfs na de dramatische ongelukken in Enschede en Volendam hebben zeven gemeenten in Nederland er vorig jaar bij de toepassing van allerlei regels zo'n potje van gemaakt dat het rijk hier extra toezicht heeft ingesteld. Zij staan nu onder verscherpt toezicht, zo deelt de VROM-inspectie mee in het jaarverslag over 2002.

Enschede en Volendam, met respectievelijk de vuurwerkramp en de oudejaarsbrand in een overvol café, staan zo'n beetje model voor het nonchalant omspringen met regels en veiligheid. Verwacht mocht worden dat de tientallen doden en ernstig gewonden die hierbij vielen alle gemeentebesturen op scherp hebben gezet. Dat is dus niet het geval. ,,Bedrijven houden zich onvoldoende aan de regels en gemeenten controleren dat te weinig'', heeft demissionair minister Kamp naar aanleiding van dit verslag aan de Tweede Kamer laten weten.

Houden van verscherpt toezicht gebeurt niet van de ene op de andere dag, blijkt uit het inspectierapport. ,,Wanneer een gemeente structureel niet goed presteert, kan de minister van VROM besluiten om die gemeente onder verscherpt toezicht te plaatsen.'' Uit het vervolg blijkt dat een gemeente flink te kijk staat als ze in het lijstje moet worden opgenomen. Verscherpt toezicht wordt ingesteld ,,indien een gemeentebestuur structureel en bewust de VROM-regels overtreedt dan wel niet optreedt tegen overtredingen of wanneer de veiligheid van burgers in het geding is, er gerede twijfel bestaat aan de integriteit van het bestuur of wanneer er onvoldoende wil is om gebreken te herstellen''.

Het zijn niet direct de kleine gemeenten waar het vergunningenbeleid of het toezicht niet in orde is, blijkt uit de opsomming in het jaarverslag: Amersfoort, Valkenswaard, Eindhoven, Venray, Leeuwarderadeel, Maasdonk en Nuenen. Overigens ging het in Leeuwarderadeel in de loop van het vorig jaar weer zoveel beter dat de gemeente van de lijst kon worden geschrapt. In de andere zes plaatsen zullen nu regelmatig inspecteurs van VROM meekijken bij het verlenen van vergunningen of vaker per jaar overleg voeren over de handhaving van allerlei regels. Ook hier echter heeft het toezicht al tot verbetering geleid, zij het onvoldoende. De geconstateerde fouten en overtredingen hadden betrekking op het niet toepassen van milieuregels of het plegen van strafbare overtredingen op dit gebied, niet optreden tegen illegaal bouwen, onrechtmatig verlenen van vergunningen, milieuvergunning die de werkelijkheid niet dekten, niet handhavend optreden, structureel overtreden van de wettelijke regels voor ruimtelijke ordening.

De VROM-Inspectie is een nieuwe, grote organisatie, begonnen in januari 2002 en ondergebracht bij het ministerie van VROM. ,,De inspectie is voortgekomen uit de roep om meer daadkracht in de handhaving'', staat in het jaarverslag. Voor dit doel zijn de tot dan afzonderlijke inspecties voor ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en milieuhygiëne, de kernfysische dienst inbegrepen en de dienst recherchezaken samengevoegd. Daarmee zou het ministerie van VROM ook het ministerie voor veiligheid worden, zo beloofde toenmalig minister Jan Pronk.

De leus van de nieuwe dienst is: `Handhaven met daadkracht'. Het eerste jaar toonde aan dat de handhaving van regels en beleid beter kan. ,,De kwaliteit van de handhaving biedt reden tot zorg'', vindt inspecteur-generaal G. Wolters van de inspectie. Tegelijk stelt hij vast dat dat het onmogelijk is ,,om de naleving van alle VROM-regels in de gaten te houden''. Wolters in het voorwoord op het verslag: ,,We controleren dus alleen waar het effect heeft''. Dat zal volgens hem moeten leiden ,,tot een aantoonbaar betere naleving van regels en uitvoering, waarbij het doel zonder uitzondering is een veilige gezonde en duurzame leefomgeving''.

Wolters en zijn inspecteurs houden toezicht op tientallen uiteenlopende regels die gelden voor milieu, bouw, ruimtelijke ordening en transport. In de praktijk gaat het dan zowel om het naleven van bouwvoorschriften als om het herhaaldelijk op een verkeer tijdstip op straat zetten van huisvuil.

Dit jaar gaan de inspecteurs een kwart van alle gemeenten aan een multi-disciplinair onderzoek onderwerpen, waarbij de handhaving van alle VROM-regels nader wordt bekeken. Intussen werkt de inspectie ook op Europees niveau samen met de diensten in andere landen.