VS: `laatste' concessies bij VN over Irak

De Verenigde Staten presenteren vandaag een vierde en `laatste' ontwerp van hun resolutie voor opheffing van VN-sancties tegen Irak met nieuwe concessies aan de andere landen in de Veiligheidsraad.

Eén van de twistpunten is nog dat de resolutie geen deadline stelt voor de Amerikaans-Britse bezetting in Irak, wat vooral Frankrijk niet bevalt. Frankrijk wil dat de resolutie na een jaar haar werking verliest. De VS wilden gisteren niet verder gaan dan de toezegging dat de Veiligheidsraad na een jaar de uitvoering van de resolutie moet beoordelen, maar zij wilden geen einddatum vastleggen. Volgens diplomaten is een compromismogelijkheid een automatische verlenging van de resolutie tenzij de Veiligheidsraad anders beslist.

De Amerikaanse VN-ambassadeur Negroponte zei gisteren na vier uur onderhandelen dat een stemming over de resolutie waarschijnlijk morgen zal plaatshebben. ,,Er zijn enkele vragen opgedoken die een beetje meer werk vragen'', zei Negroponte. Zijn Britse collega Greenstock, net als de Spaanse VN-ambassadeur mede-indiener van de resolutie, zei ,,niet erg veel wijzigingen'' meer te verwachten. De verwachting onder VN-diplomaten is dat de resolutie op ,,grote steun'' kan rekenen, ook al krijgt de Amerikaans-Britse coalitie vergaande zeggenschap over de wederopbouw en de olieindustrie in Irak totdat een nieuwe regering is aangetreden.

De resolutie regelt de opheffing van de sancties tegen en de politieke en economische wederopbouw van Irak op de korte termijn. Maar de politieke uitstraling heeft, onderstrepen diplomaten, een groter bereik dan alleen Irak: aanvaarding van de resolutie kan een belangrijke eerste stap zijn naar een herstel van de betrekkingen in de VN-Veiligheidsraad, die door de oorlog in Irak zijn verstoord.

De resolutie komt vanavond aan de orde tijdens een diner van president Chirac met de ministers van Buitenlandse Zaken van Rusland en Duitsland, die morgen in Parijs onder anderen hun Amerikaanse collega Powell treffen voor een ontmoeting van de G8 (de groep van acht industrielanden). Volgens diplomaten is een van de grote vragen of Frankrijk, dat dit keer niet gedreigd heeft met een veto zoals voor de oorlog in Irak, zich zal onthouden van stemming of vóór zal stemmen.

Frankrijk en Rusland willen nog steeds een grotere rol van de VN bij de wederopbouw en de vorming van een nieuwe Iraakse regering. Rusland, dat enkele economische concessies heeft binnengesleept wegens zijn belangen in Irak, wil dat de VN-wapeninspecteurs terugkeren naar Irak om vast te stellen of er nog massavernietigingswapens zijn.

In dit verband deelde de Amerikaanse minister van Defensie Rumsfeld gisteren onverwachts mee dat hij ,,geen probleem'' ziet voor een terugkeer van de wapeninspecteurs van het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) naar Irak. De VS, die eigen inspecteurs nog zonder succes laten zoeken in Irak, waren tot nu fel tegen een terugkeer van de VN-inspecteurs.

Rumsfeld zei dat de VS op de hoogte zijn van ,,enige plunderingen'' van nucleaire locaties waardoor nucleair en radioactief materiaal in verkeerde handen kan belanden, en noemde een terugkeer van de nucleaire VN-inspecteurs ,,geen slecht idee''. De regering-Bush, die de chemische en biologische VN-inspecteurs van chef Hans Blix niet toelaat, heeft al contact met het IAEA. Het IAEA heeft al in april gevraagd om toegang na berichten over plunderingen.