Verdiaans pathos en wilde passie in fraaie `Un ballo'

De Zweedse koning Gustav III, in 1792 vermoord op een gemaskerd bal in Stockholm, is merkwaardig behandeld door de operahistorie. Verdi's Un ballo in maschera verplaatste de moord naar Boston en vereenvoudigde het personage. De getrouwde homoseksuele koning Gustav, om politieke redenen vermoord, werd een vrijgezelle heteroseksuele Engelsman die wordt vermoord omdat hij het aanlegt met de vrouw van zijn beste vriend.

In de opmerkelijke en goede voorstelling van Un ballo in maschera bij Opera Zuid gaat artistiek leider Mike Ashman terug naar de authentieke versie van Verdi's opera. Het verhaal speelt nu wel in Stockholm, maar Gustav heeft daarmee zijn ware identiteit niet terug. Ashman sluit echter een interessant compromis tussen de operahistorie en werkelijkheid van toen. Gustav is hier een biseksueel.

Tijdens de ouverture staat Gustav te zoenen met zijn page, voor hij achter Amelia aan gaat. Dat de page Oscar, mooi gezongen en gespeeld door Jeni Bern, een travestierol is, maakt het dubbele van Gustavs biseksualiteit nog eens extra dubbelzinnig. Gustav heeft hier een relatie met twee vrouwen tegelijk, al komt er aan beide kanten niks van en sterft hij na het pistoolschot kuis op een bal. In deze visueel sterk symbolische enscenering sterft Gustav letterlijk hangend over een bal, het podium ligt vol kogels.

De travestie van Oscar is een onderdeel van een reeks vermommingen, die Un ballo in maschera doen verglijden van een vlotte hedendaagse komedie naar een onafwendbare tragedie, eindigend op het fatale gemaskerde bal in de stijl van de pruikentijd. Gustav zelf – de echte was een groot theaterliefhebber – is als koning ook een vermomming van zijn privé-persoon. Hij verkleedt zich om incognito naar de waarzegster Ulrica te gaan – een bijna karikaturaal leuke rol van Annett Andriesen – één en al opgeblazen pose.

Ook Amelia – in de vertolking van Anne Heath-Welch een keurig getrouwde vrouw die slechts één keer in haar leven onverstandig is – poogt zich 's nachts bij de ontmoeting met Gustav op het galgenveld voor haar man te vermommen met een hoofddoekje – tevergeefs. Haar man Anckarström, een goed zingende Ivan Dimitrov, wreekt zich op zijn beste vriend.

De tenor Harrie van der Plas maakt met veel flair het complexe, aan alle kanten dubbele personage van Gustav volledig waar. Hij heeft een prominente présence en zingt met ontembare passie en Verdiaans pathos, met kracht en hartstocht ondersteund door het Brabants orkest o.l.v. Laurent Wagner. Deze Gustav straalt jeugd uit, een enorme zucht naar avontuur en experiment in deze walk on the wild side van het normale leven.

Voorstelling: Un ballo in maschera van G. Verdi door Opera Zuid en Brabants Orkest o.l.v. Laurent Wagner. Decor en kostuums: Conor Murphy. Gezien: 20/5 Stadsschouwburg Groningen. Tournee t/m 14/6. Inl 043-3210166.