Gapen over emancipatie

Een eeuwig terugkerende talkshowkwestie: er moeten veel vrouwen in het kabinet, liefst vijftig procent. Het debat in B&W was ongeïnspireerd, vaak onverstaanbaar want er werd veel door elkaar geroepen. Er komen altijd dezelfde argumenten naar voren: vrouwen luisteren beter, zijn geen haantjes, werken beter samen, letten beter op vrouwenkwesties. Een professionele belangenbehartigster had een lijstje namen van geschikte vrouwelijke kandidaten en in een volgende ronde zullen we haar zien terugkeren met de klacht dat haar kandidaten niet zijn benoemd. Ex-minister Tineke Netelenbos zat erbij en Cisca Dresselhuys van Opzij somde routineus haar argumenten op, maar ik zag geen jonge carrièremaaksters.

Ik kan zo'n debat wel dromen. Als dat dan allemaal was gezegd in zo'n talkshow, zag je er vroeger altijd een batterij braaf knikkende mannen bij zitten die zelf ook een duit in het zakje deden over het superieure karakter van hun vrouwelijke werknemers, maar er ondertussen stiekem het hunne van dachten. Per slot van rekening waren zij niet zomaar op hun hoge plek gekomen. In de praktijk veranderde er niets.

Kennelijk is vorig jaar ook op dat punt iets geknakt, want gisteren spraken de mannen zich eerlijk uit. Volgens PvdA-man Bert Middel, die een boek schreef over zijn tijd in de Tweede Kamer, is er niets superieurs aan het vrouwelijke karakter en word je net zo goed door hen beentje gelicht. ,,Voor de rechtvaardigheid is de gelijkheid een goede zaak, maar het politieke bedrijf wordt er niet gezelliger door, absoluut niet'', zei hij.

De gewezen parlementaire verslaggever van de NOS Cees Sorgdrager (zijn ze misschien zo eerlijk omdat ze `ex' zijn?) vond dat het geslacht van de minister er niet toe hoorde te doen. Als iemand maar goed is in zijn vak. ,,Een vrouw die thuis blijft en kinderen opvoedt heeft ook een toppositie.''

Die stelling wordt allang niet meer als seksistisch beschouwd want die heb ik ook zien verkondigen door vrouwen. Ik herinner mij een interessantere discussie in Rondom tien, waarbij toenmalig staatssecretaris voor Emancipatie Annelies Verstand hoogopgeleide huisvrouwen tevergeefs probeerde te overreden een baan buitenshuis te nemen. De huisvrouwen keken alsof Verstand een apparatsjik was die hen naar Siberië wilde sturen. Totaal niet van deze wereld, die Verstand. Ze hadden het zo gezellig thuis en ze deden zoveel voor de opvoeding van hun kinderen.

Elsevier somde vorige week nog eens de basiscijfers op: in Nederland werkt slechts een vijfde van de vrouwelijke beroepsbevolking fulltime. Verreweg de meeste werkende vrouwen halen maximaal 3,5 dag in de week, ook als ze thuis geen kinderen hebben. In de weerzin tegen werk buitenshuis onderscheiden Nederlandse vrouwen zich van buitenlandse. Geen wonder dat ze aan de top dunner zijn gezaaid dan elders. Politiek is bij uitstek een vak van veel uren maken. Overal moet je je gezicht laten zien. Gruwelijke vergaderingen, tassen vol ambtelijke stukken die moeten worden geparafeerd. En dan kun je nog tot aftreden worden gedwongen over iets wat je niet hebt gelezen of gehoord. Veel vrouwen hebben daar geen zin in en er zijn minder vrouwelijke dan mannelijke kandidaten om uit te kiezen.

De ijdelheid strelende macht en bekendheid van een topfunctie hebben een hoge prijs. Oud-minister Tineke Netelenbos is dankzij hard werk zo ver gekomen en zij had het over een week van zestig tot tachtig uur, waar ze aan gehecht was geraakt. Ze herinnerde aan haar bijnaam ,,Turbo Tineke'' en mist de opwinding en ,,adrenaline'' van indertijd. In het buitenland zijn er meer vrouwen als zij.

Seksisme bij de eenzijdig mannelijke top – en daar zijn zeker voorbeelden van – is een gevolg van de geringe vrouwelijke aanwezigheid, niet de oorzaak. ,,Vrouwen passen zich aan omdat ze de minderheid vormen'', zei Netelenbos. Misschien dat daarom zo weinig vrouwelijke topfunctionarissen in talkshows over emancipatiekwesties willen praten. Ook Neelie Kroes heeft deze kwestie pas lang na haar ministerschap ontdekt. Maar kennelijk hebben jongere generaties vrouwen genoeg van het argument dat de man de schuld is van alles. Ze hebben geen zin om op hun vrouw-zijn te worden aangesproken. Cisca Dresselhuys is vaak te gast (,,de emancipatiebeweging is eerder aangekomen bij links dan bij de VVD''), maar haar ideologische standpunten vormen niet meer het zwaartepunt van het onderwerp.