Duel over taal in een goedkope hotelkamer

In de week waarin het filmfestival van Cannes op volle toeren draait leren we door Richard Linklaters Tape dat er ook een festival in Lansing, Michigan is. Daar gaat de onafhankelijke produktie van Johnny in première, een film die Amerika een spiegel voor wil houden. Op de avond voorafgaand aan de eerste vertoning ontmoet hij z'n schoolvriend Vince. Die wil, op zijn beurt, Johnny een spiegel voor houden.

De ontmoeting vindt plaats in een goedkope hotelkamer, arena voor het duel tussen de would be intellectueel en de in het verleden levende drugs dealende en gebruikende loser. Linklater voldoet in Tape aan de dramawetten die Aristoteles formuleerde over de eenheid van tijd en ruimte. Deze wetten worden veelvuldig toegepast in het theater en het verbaast dan ook niet dat Tape gebaseerd is op de eenakter van Stephen Berber, die ook het scenario voor de film schreef. Linklater maakte de film in opdracht van The Independent Film Channel, die in de kielzog van het succes van de Dogmafilms een aantal low-budgetfilms vervaardigde. Het uit 2001 stammende Tape heeft een aantal kenmerken die overeenkomen met de Dogmaregels: er wordt gefilmd met een digitale, in de hand gehouden camera, er is geen muziek en het licht is natuurlijk.

Hoewel Tape dus een in Dogmastijl gefilmd toneelstuk is, is het ook een film die naadloos past in het oeuvre van Linklater - wiens eerste, en interessantste films (Slacker, Dazed and Confused en Before Sunrise) nooit in Nederland zijn uitgebracht. Linklaters personages ouwehoeren veel, en komen zo tot filosofische inzichten over het leven. Taal is daarbij heel belangrijk. Taal verandert iemands perceptie en beleving van het verleden. Via taal kun je onderscheid maken tussen verkrachting en een beetje ruw zijn, en kun je een daterape ombuigen tot het uitoefenen van `excessief linguïstische druk' om tot seks te komen. Wat er achter deze taal steekt, uitgesproken door Johnny en stiekem opgenomen door Vince, daar draait het om. Hoe verhullend en moreel geladen is taal? En, nog belangrijker, komt de in taal omgezette herinnering van de een overeen met die van de ander?

Tape draaide vorig jaar al op het Rotterdams filmfestival. De vertraagde uitbreng is jammer omdat menigeen al weer de buik vol heeft van rondzwiepende cameraatjes. Die trekken ook in Tape weer te veel de aandacht. Door de lichtheid van deze camera's zijn onmogelijke camerastandpunten geen probleem, maar die onnodige, gewild kunstzinnige shots vanuit rare hoeken leiden behoorlijk af van plot en acteren.

Tape. Regie: Richard Linklater. Met: Ethan Hawke, Robert Sean Leonard, Uma Thurman. In: 11 bioscopen.