`Zoeken naar de essentie'

De Duitse muzikant Burnt Friedman experimenteert met technieken uit de Jamaicaanse dub-reggae. Op zijn nieuwe cd `Can't Cool' zijn de instrumenten dienstbaar aan het ritme.

De Keulse elektronische muzikant Bernd Friedmann, of Burnt Friedman zoals zijn artiestennaam luidt, heeft een voorkeur voor Jamaicaanse dub-technieken. Die past hij toe op zijn eigen, typisch Duitse wijze, met hulp van drummer Jaki Liebezeit van de legendarische groep Can. Op de cd Can't Cool laat hij zich begeleiden door The Nu Dub Players. Dat deed hij eerder, maar toen bestond de groep alleen in Friedmans hoofd. ,,Ik heb altijd een groep muzikanten voor ogen, ook al werk ik alleen'.

Op Can't Cool doen ineens ruim twintig muzikanten mee. Friedman nam hun bijdragen de afgelopen jaren op in plekken als Kopenhagen, Australië, Zuid-Afrika en Chili en arrangeerde het werk tot slimme nummers, waarin de Jamaicaanse dub-esthetiek een mooie plaats krijgt en waarin, voor het eerst bij Friedman, vocalen een flinke plek hebben.

Op Can't Cool speelt het `sociale' element van die muziek een rol. ,,Met uitzondering van de zangers, had niemand op de plaat de neiging op de voorgrond te treden. In reggae zijn alle instrumenten dienstbaar aan het ritme, ze opereren alle op hetzelfde niveau. Westerse populaire muziek werkt in lagen, die niet op zo'n intuïtieve manier op elkaar reageren als in reggae. Die bescheidenheid is een van de dingen die ik zo waardeer in die muziek. De productie is belangrijker dan iemands performance. En dat terwijl de oorspronkelijke dub-pioniers het met zeer beperkte apparatuur moesten stellen. Toch heeft niemand dat magische geluid ooit kunnen benaderen.'

Friedman maakt deel uit van een Duitse stroming, die op de loop is gegaan met de van oorsprong Jamaicaanse dub: eigenlijk het reduceren en met allerlei effecten vergaand bewerken van bestaande basistracks, tot een nieuw soort psychedelica. Producers als Pole, Jan Jelinek en de artiesten van het Berlijnse Basic Channel/Chain Reaction-label benutten zulke strategieën op een karakteristieke, abstracte manier. Een nieuw hoofdstuk in het verhaal van eigenzinnige Duitse muzikanten, van Karlheinz Stockhausen via Can en Kraftwerk tot en met de huidige generatie laptoppers.

Friedman: ,,Duitse muzikanten wilden vanwege de Tweede Wereldoorlog niet te veel geassocieerd worden met de Duitse identiteit, of met identiteiten in het algemeen. Daarom hadden ze niet de last daarvan en was de motivatie om nieuwe territoria te ontdekken groter dan elders. Can was in de jaren zeventig een van de opvallendste bands met zo'n eigen signatuur.

,,Het Engelse publiek accepteerde dat we niet klonken zoals hun eigen bands', zegt Liebezeit over het relatieve succes dat Can met zo'n eigenwijze aanpak destijds ten deel viel ,,In Duitsland kregen we juist kritiek omdat we anders te werk gingen dan Engelse of Amerikaanse bands. Maar Duitse groepen die wel zo klonken vielen in Engeland dus totaal niet op.'

Als dub gaat om `reductie', om het terugbrengen van de muziek tot de kern van de groove, heeft Friedman in Liebezeit de ideale partner. Met zijn intrigerende, kraakheldere en in subtiel veranderende cycli gerangschikte drumspel heeft hij een glansrol in de sterk uitgedunde, want drie muzikanten tellende live-bezetting van The Nu Dub Players en in de duoconcerten met Friedman.

In zijn streven tot reductie ging Liebezeit zo ver, dat hij zijn instrument anders inrichtte dan gebruikelijk, zonder bassdrum. ,,Het drumstel stamt uit jazz en rock. Als je nieuwe muzikale vormen zoekt, moet je je instrument ook anders benaderen.', zegt hij. ,,Ik ben van oudsher gewend om met machines te spelen, met sequencers en tapeloops. Dat heeft mijn stijl sterk beïnvloed, daardoor wordt het cyclischer en schijnbaar simpeler.'

Liebezeit leerde in de jaren zeventig reggae ongeveer tegelijkertijd kennen met punk. ,,Ik vond reggae en dub veel radicaler. Punk was duidelijk een vervolg op rock, en daar ben ik geen fan van, zeker niet sinds sommige rechtsradicale groepen zich van die muziek meester maakten.'

`Can't Cool' (Nonplace non13) distr. Lowlands. Optredens: 24/5, Melkweg Amsterdam; 25/5, Mezz Breda.

Gerectificeerd

Friedman

Bij het interview van Jacob Haagsma met muzikant Burnt Friedman (20 mei, pagina 11) is een verkeerde foto geplaatst. De man op de foto is niet Burnt Friedman maar muzikant Fred Hersch.