Trouwe, maar kleurloze stem van de baas

Ari Fleischer, de woordvoerder van president Bush zei het gisteren voor zijn doen bloemrijk: ,,Ik hou van deze baan, ik bewonder deze president, ik sta pal achter zijn persoon en zijn politiek. Maar mijn hart zegt dat het tijd is om te gaan.''

De man die dag in dag uit de Witte Huis-pers te woord staat en via de media het Amerikaanse volk vertelt wat de president denkt, gaat het waarschijnlijk in juli rustiger aan doen, meer tijd met zijn jonge (in het Witte Huis gevonden) bruid doorbrengen en wellicht een goede boterham verdienen als spreker en adviseur die de Amerikaanse politiek door en door kent.

Woordvoerders van Amerikaanse presidenten hebben op één na de moeilijkste baan in Washington, zeggen kenners. ,,Je hebt geen leven, maar mooie herinneringen na afloop'', zei gisteren Dee Dee Myers, die in de eerste periode-Clinton het woord voerde voor de president.

Presidentiële woordvoerders zijn de stem van hun baas. Zij moeten zijn boodschap uitdragen, ook als zij er soms anders over denken. Zij kunnen hun president alleen geloofwaardig `verkopen' als zij het vertrouwen winnen van de pers, maar gaan zij daarin te ver, dan krijgen zij op het Witte Huis het fijne niet meer te horen.

De rolopvatting van de bezetters van dit hoogst zichtbare ambt varieert sterk. Soms zijn zij flamboyant, zoals Pierre Salinger die de Kennedy-mythe hielp vestigen en in stand houden. Soms zijn zij correct, op het eerlijke af, en verdienen zij het vertrouwen van de pers, maar wordt hun trouw geschonden, zoals Mike McCurry ervoer toen hij namens president Clinton had moeten ontkennen wat later waar bleek in de Monica Lewinski-affaire.

Ari Fleischer koos voor een veilige koers. In het tot briefingzaaltje verbouwde vroegere zwembad van het Witte Huis brengt hij dag in dag uit de presidentiële politieke lijn als hoogste en enige wijsheid. Zijn zinnen klinken als woordconstructies opgebouwd uit verbale modules die in de presidentiële imago-keuken zijn vastgesteld. Als de brandende vragen van het moment hem tijdens de dagelijkse briefing in acht verschillende versies worden gesteld, geeft hij meestal acht keer het zelfde antwoord, zonder zich te laten verleiden tot een andere woordkeus, een voorbeeld of een extra argument.

Een enkele keer laat Fleischer zijn grillige gevoel voor humor even aan de oppervlakte komen. Gisteren vertelde hij `ontspannender werk' te ambiëren, ,,zoals het ontmantelen van geactiveerde kernwapens''.

Er zijn aanwijzingen dat Fleischer de mensen in het land wel heeft weten te bereiken. Hoewel hij zich geen landelijke ster-status verwierf in zijn tweeëneenhalf jaar Witte Huis-persconferenties, bestaat er een actieve Ari Fleischer Fanclub. De leden daarvan geven niet alleen hoog op van zijn vermogen de `vijandige' pers van zich af te schudden, verscheidene leden dwepen met `sexy', `adorable', `cool' Ari.

Ari Fleischer ging in 2000 voor de Bush-campagne werken nadat hij tijdens de voorverkiezingen George W. Bush' Republikeinse tegenkandidaat Elizabeth Dole had geholpen met de woordvoering. Eerder was hij woordvoerder van een belangrijke commissie in het Huis van Afgevaardigden, die hem intieme kennis van de financieel-economische zaken had opgeleverd. Hij kan de Republikeinse voorkeur voor privatisering van de sociale zekerheid beter uitleggen dan de president zonder spiekbriefje.

Hoewel hij de presidentiële boodschap zonder haperen heeft uitgedragen, ging Ari Fleischer nooit tot de Texaanse inner circle van president Bush behoren. Dat geldt wel voor zijn tweede man, Scott McClellan, die kans maakt hem op te volgen. Er zijn geen aanwijzingen dat Fleischer werd gedwongen af te treden; hij wilde het gerucht niet ontkennen dat de president hem vrijdag, toen hij zijn ontslag aankondigde, als teken van erkentelijkheid op het kale hoofd had gekust.