Tijdperk van het radiodrama is voorgoed voorbij

Namen als Paul Vlaanderen en zijn vrouw Ina, woorden als `hoorspelkern', `klankman', `hoorspelgroep' en `radiodrama' behoren sinds het eind van de jaren zestig tot het boek van de vergeten woorden en namen. Toch was het hoorspel decennialang een geliefd genre voor de luistervinken; mensen die 's avonds gespannen naar kunstmatig veroorzaakte trein- en andere geluiden luisterden, de zware gedragen stem van Paul Vlaanderen en de kittige dictie van zijn vrouw Ina. Over die legendarische radiotijd maakte Woody Allen in 1987 een prachtige film, Radio Days. Daarin vraagt een kind aan zijn ouders: ,,Waar keken jullie naar als jullie naar de radio luisterden?''

Regisseur Guusje Eijbers en tekstschrijver Rob van Dalen roepen met de toneelvoorstelling Hoorspel de `hoorspelkern' opnieuw tot leven. Leo Hogenboom vertolkt de rol van Paul Vlaanderen en Heddy Lester zijn echtgenote Ina; Piet van der Pas en Sophie Hoytema complementeren die harde kern. Plus zijn daar de geluidsman, de regisseur en natuurlijk de passende kostuums en kapsels uit de jaren zestig. En toch, ondanks alle inzet en uitstekende prestaties van de spelers, werd Hoorspel niet de voorstelling die ik verwachtte.

Grootste bezwaar is dat het script van Rob van Dalen te `trekkerig' is. Tot vier of vijf keer toe komen de spelers op, zeggen ,,goedemorgen'', doen onverstaanbare stemoefeningen en repeteren de rol, daarbij onophoudelijk onderbroken door de regisseur. Het werk is eerder sleur dan inspiratie, en dat kan niet de bedoeling zijn. De acteurs maken veel goed, ze zijn alle vier krachtig van stijl in een zwemmerig geheel. Hoogenboom kan erg goed met paniekogen kijken (maar dat zag niemand op de radio) en Heddy Lester kreeg gaandeweg meer gedrevenheid in haar acteerspel (ook dat zag niemand ooit op de radio). De aangekondigde dreiging van ontslag en de opkomst van de tv zorgen voor de genadeklap. Hier wordt een lelijk anachronisme gebruikt; het woord `treurbuis' stamt niet uit die tijd maar is gemunt door Gerrit Komrij bijna twintig jaar later.

Aan het slot komt opeens Ramses op, de nieuwe bevlogen `flower power'-regisseur, een bizarre mengeling van Simon Vinkenoog en Ramses Shaffy. Onder zijn hoede moet alles opnieuw, maar er verandert weinig. De hoorspelkern zet zijn stem op, geniet nog steeds van imitatiegeluiden. Nu moeten ze wel meer acteren. Als frappe aan het slot zegt de aankondiger dat ,,dit de laatste, veelbeluisterde uitzending was van Paul Vlaanderen en zijn vrouw''.

Tragisch en roerend, een tijd is voorgoed voorbij. Het zijn momentopnamen die de voorstelling redden, verwezenlijkt door de acteurs. Regisseur Guusje Eijbers had het geheel strak moeten samenbinden en niet elke inval als leuk bestempelen en in de voorstelling een plaats geven. Ze heeft te veel toneel van het hoorspel willen maken; nu weet ik nog steeds niet hoe een uitzending er werkelijk aan toeging. Eijbers heeft onnodig veel toneelruis veroorzaakt en te weinig concentratie opgebracht om het intieme genre werkelijk een fijnzinnige hommage te geven.

Voorstelling: Hoorspel van Rob van Dalen door Theater De Regentes. Regie: Guusje Eijbers. Gezien: 15/5 Theater De Regentes, Kempstraat, Den Haag. Te zien t/m 25/5 aldaar. Inl. 070 3646376 of www.theater-de-regentes.nl.