De dag dat de dominostenen vielen

Het dondert aan de einder. Het lawaai komt dichterbij.

De Japanse financiële toezichthouders hebben de facto de op vier na grootste bank genationaliseerd. De Resona Bank is gered met een kapitaalinjectie van bijna 15 miljard euro. De redding onderstreept de ramptoestand in de Japanse financiële wereld die is ontstaan toen de luchtbeleconomie van de jaren tachtig omsloeg in prijsdalingen, een rentestand van bijna nul en angst bij consumenten en producenten.

Als banken op de fles gaan, zijn er maar drie oorzaken: fraude, falen (van interne regels die roekeloosheid moeten beheersen) en deflatie. Het beste voorbeeld van het laatste is de Amerikaanse grote depressie van de jaren dertig. Op de dag dat Franklin D. Roosevelt 70 jaar geleden werd beëdigd als president, was het financiële systeem bezweken onder een stortvloed van faillissementen en de psychologie van bange spaarders die hun geld liever onder hun matras borgen.

Toen vielen de dominostenen op nationale schaal, daarna kwam de angst voor een internationale dominodag. Banken zijn met elkaar verknoopt via netwerken van geld en overboekingen, alles bij elkaar voor bedragen die elke voorstelling te boven gaan. Eén kink in de kabel kan voldoende zijn. Het goede nieuws is echter dat het financiële systeem, met geluk en wijsheid, alle schokken heeft doorstaan, van de reddingsacties voor de bankroete Continental Illinois (1984) en Crédit Lyonnais (1995) tot de aanslagen van 11 september.

Wie nu wil zien hoe deflatie langzaam maar zeker de geldgiganten aanvreet, kijke naar Japan. Wie niet van reizen houdt kan dichterbij terecht. In Duitsland. De Bondsrepubliek loopt volgens een IMF-studie van afgelopen week een grote kans op deflatie. Nog vervelender op korte termijn: het drama van de Duitse banken. Een Berlijnse bank moest gered worden door de lokale overheid, twee grote landelijke banken, HVB en Commerzbank, kreunen onder lage rentabiliteit en hoge stroppen.

De Westdeutsche Landesbank, een regionale kanjer, kwam vorige week uit het niets met een strop van jewelste in Londen die het aangekondigde brutoverlies (nu: 1,7 miljard euro) met tweederde verhoogt. De inhoud van het rampbericht is vervelend, maar een bank zonder strop is geen bank. Het moment is spookachtiger: 20 weken na het afsluiten van het boekjaar. Een bank met problemen weet dat doorgaans in de vierde week na het boekjaar. Reddingsacties voor Nederlandse banken kwamen vroeger vaak in februari op gang. Japanse bedrijven sluiten hun boekjaar per 31 maart af. In dat opzicht is de redding van Resona er een uit het boekje.