Concessies VS bij VN over sancties Irak

De Verenigde Staten hebben verscheidene concessies gedaan om hun kans te vergroten op aanvaarding van een resolutie voor de opheffing van VN-sancties tegen Irak.

Zij hebben de VN-rol in Irak een tikje versterkt, al houdt de Amerikaans-Britse coalitie vergaande zeggenschap over de wederopbouw en de olieindustrie totdat een nieuwe Iraakse regering is aangetreden. De VS hopen met hun derde versie van een ontwerpresolutie die zij gisteravond presenteerden, tegemoet te komen aan bezwaren van Rusland, Frankrijk en China over de marginale VN-rol. De regering-Bush die de steun heeft van Groot-Brittannië en Spanje, staat volgens VN-diplomaten open voor verdere onderhandelingen, maar wil de resolutie deze week in stemming brengen.

De kans op aanvaarding is aanzienlijk toegenomen, menen diplomaten. De andere landen in de VN-Veiligheidsraad reageerden gisteren voorzichtig positief op de wijzigingen en zullen vandaag het laatste ontwerp bespreken. ,,We verwelkomen zeker de houding van de co-sponsors [van de resolutie] om werkelijk hun best te doen om zoveel mogelijk vragen te beantwoorden als zij kunnen'', reageerde de Russische VN-ambassadeur Lavrov, wiens land miljarden dollars tegoed heeft van Irak.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Ivanov bepleitte vanochtend een voorziening in de tekst voor een vredesmacht in Irak. De Franse president Chirac vroeg opnieuw om een grotere VN-rol in Irak. Maar van een Frans veto is dit keer geen sprake, hoogstens van een onthouding.

In de nieuwe tekst duurt de Amerikaans-Britse bezetting voort totdat Irak ,,een internationaal erkende, representatieve regering'' heeft. De eerdere termijn van de bezetting van een jaar, die mogelijk kon worden verlengd, is geschrapt. Daarmee worden de andere landen niet gedwongen de Amerikaans-Britse bezetting en de oorlog alsnog expliciet te legitimeren.

Het ontwerp vraagt VN-chef Annan een speciale VN-gezant voor Irak te benoemen met ,,onafhankelijke verantwoordelijkheden'' zoals het ,,intensief samenwerken'' met de Amerikaans-Britse coalitie bij de vorming van een regering. De tekst rept ook voor het eerst van de VN-wapeninspecteurs, wier mandaat de VN moeten ,,herzien''. Maar van een terugkeer van de VN-inspecteurs naar Irak, zoals Rusland en Frankrijk willen, is nog geen sprake.

Het olie-voor-voedselprogramma van de VN, dat de meerderheid van de Irakezen voedt van de olieopbrengsten, moet worden opgeheven in zes maanden tijd, in plaats van vier maanden. Die verlenging is van belang voor met name Rusland, dat de meeste contracten heeft onder dit programma en zo meer tijd krijgt deze af te wikkelen. In totaal is voor zo'n 10 miljard dollar aan contracten afgesloten. De resolutie geeft VN-chef Annan een grotere vrijheid buitenlandse leveranciers te betalen, hoewel garanties voor volledige uitbetaling ontbreken. De Iraakse olieopbrengsten en het Ontwikkelingsfonds voor Irak, waarin die opbrengsten worden gestort en dat de Amerikaans-Britse coalitie beheert tot een nieuwe regering is aangetreden, zijn tot 2008 immuun voor juridische claims uit het buitenland.