Achterban van CDA is `niet trots'

Een deel van de CDA achterban herkent zich niet in het regeerakkoord. In Amersfoort verdedigden demissionair minister De Geus en Kamerlid Verburg het sociale gezicht van het CDA.

Van de 250 aanwezige CDA-leden was er niemand positief over hoofdlijnenakkoord van CDA, VVD en D66. De Achterhoekse CDA'er Wientjes verwoordde het duidelijkst het algemene gevoel van de avond: ,,Ik ben niet trots op het CDA. De miljoen WAO'ers gaan verschuiven naar een miljoen mensen in de bijstand. En dan gaan we de bijstand nog afknijpen ook''.

Demissionair minister De Geus (Sociale Zaken), het Kamerlid Verburg en directeur Ab Klink van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA gingen gisteravond in debat met hun achterban. De centrale vraag in zalencentrum De Eenhoorn in Amersfoort: wat is sociaal beleid?

De Geus en Verburg waren voor de gelegenheid maar samen in de dienstauto van de minister naar Amersfoort gereisd. Ze trokken toch al veel met elkaar op, de laatste tijd. Want van De Geus en Verburg wordt verwacht dat zij het ,,sociale gezicht van het CDA'' verdedigen. De Geus: ,,Het zijn tijden dat aan de sociale kant van het CDA wat extra stutwerk verricht moet worden.''

Tijdens de discussie komen veel leden van de Basisgroep Sociale Zekerheid aan het woord. Het zijn CDA-leden die zijn aangewezen op een uitkering. Voorzitter Arend Jansen zet meteen de toon: ,,Ik wil niet verhelen dat we geschrokken zijn van het regeerakkoord.'' Hij is veel gebeld, veel gemaild. ,,Boosheid, woede, verbijstering, maar wat overheerst is angst, angst en nog eens angst.'' Velen zijn bang er fors op achteruit te gaan. En dat hebben ze in de jaren tachtig en begin jaren negentig ook al meegemaakt. ,,Wij hebben in de zeven vette jaren geen schuur kunnen bouwen voor de zeven magere jaren''. Het worden zeven magere jaren, dat is Jansen al wel duidelijk. ,,De bezuinigingen komen onevenredig bij de minima terecht.''

Jansen krijgt veel bijval. Met name de 200 euro eigen risico in het ziekenfonds wordt erg onredelijk gevonden. Deedee Simons spreekt namens de chronisch zieken: ,,Waarom wordt een mindere gezondheid zo afgestraft. Wij willen met respect worden behandeld.'' Sommigen worden emotioneel, zoals een oudere vrouw uit Ede. ,,Waarom halen we het niet weg bij de mensen die zo gegraaid hebben de afgelopen jaren.'' Dan slaat haar stem over: ,,Die verdienen de galg.''

De Geus en Verburg doen daarna hun best zich te verdedigen. Zij zullen de komende jaren de mouwen opstropen voor minima. De grote vraag wordt volgens De Geus of ,,de pijn eerlijk verdeeld is''. Of daar in het regeerakkoord nu al sprake van is, is hemzelf nog niet helemaal duidelijk. ,,Maar daar zullen we voor vechten.'' Hij belooft goed in de gaten te gaan houden hoe de maatregelen in de praktijk uitpakken. En of de 4,5 miljard euro die beschikbaar is voor armoedebeleid, wel goed wordt besteed. Want De Geus moet beamen dat hem onduidelijk is waar dit geld allemaal naar toe gaat. Verburg beklemtoont dat ,,het nooit mag en zal gebeuren dat we een miljoen bijstandsgerechtigden krijgen.''

Het Zeeuwse CDA-lid Ad Koppejan probeert De Geus en Verburg tot een politiek gevoelige uitspraak te verleiden. Hij vraagt of het regeerakkoord zal worden opengebroken als na een jaar blijkt dat minima te hard wordt getroffen.

,,Aart-Jan de Geus zou dat als hoeder van het sociale gezicht moeten durven''.

Maar De Geus legt zich niet vast. ,,Bij het dienen van God komt het er op aan om op het juiste moment eerlijk te delen.'' Het zou een krachttoer worden om ieder jaar eerlijk te delen, voorspelt De Geus. Verburg blijft ook slim: ,,Het regeerakkoord openbreken? Ik weet niet of dat nodig is. Als iets niet zo uitpakt als je bedoeld hebt moet je de lef en moed hebben om bij te sturen.''

Zo blijven De Geus en Verburg overeind, al krijgen ze weinig applaus. Dat is er wel voor het 77-jarige Eerste Kamerlid Hannie van Leeuwen. Zij zegt de angst te begrijpen van de minima de komende jaren nog meer op achterstand te komen.

Tegen het voorstel om de huidige arbeidsongeschikten onder de 45 jaar te gaan herkeuren haalt ze fel uit. ,,Dat is contra-legem. Dat kan gewoon niet. Dat moet morgen nog anders. We moeten het omdraaien: eerst werk, dan de uitkering weg.''

Dat komt aan. De Geus, Verburg en ook Klink nemen na afloop duidelijk afstand van het beeld dat jonge WAO'ers na de herkeuring hun uitkering zullen verliezen. De Geus zegt na afloop dat hij de meeste leden eigenlijk nog best mild vond. ,,Onze persoonlijke integriteit is niet in twijfel getrokken.''