X'en doe je zo

Dewi-dreads. Volgens mij lopen jonge meiden al langer rond met van die felgekleurde, strakgeknoopte vlechten in hun haar, maar sinds kort zijn het hele bossen en is er een nieuwe naam voor, namelijk Dewi-dreadlocks of kortweg Dewi-dreads. Je leest ook over Dewi-haar, Dewi-kapsel, Dewi-stijl, Dewi-look enzovoorts. Dit alles natuurlijk naar Dewi Pechler, het 19-jarige sterretje uit het televisieprogramma `Idols', dat haar haar op die manier draagt. Opmerkelijk is dat je al die verse Dewi-samenstellingen nog nauwelijks in de kranten aantreft, terwijl ze in jongerentijdschriften en op internet al volop worden gebruikt. Zo las ik op de website `Janena's Vlechten en Dreads': ,,De Dewi-look doe ik ook!!! Dit kost 115 euro (incl. materiaal en dreads), vraag naar de mogelijkheden, Dewi-dreads zitten net zo lang goed als gewone dreads, de cornrows moeten na een paar weken wel worden bijgewerkt (is gratis).'' En op `Hair Consultant online' heet het: ,,Sinds Dewi met haar fleurige dreads op de buis verschijnt is er veel vraag naar de Dewi-look. We hebben de naam Dewi-look bedacht en de `kapper' van Dewi (haar broertje Julian) heeft hier leuk op gereageerd, hij heeft per slot van rekening het kapsel bedacht. De Dewi-look is een begrip geworden en daar zijn wij natuurlijk erg trots op.''

Dat `Hair Consultant' als enige de naam voor deze `look' heeft bedacht, daar geloof ik niks van, het is typisch zo'n aanduiding die een heleboel mensen tegelijk verzinnen. Naam en kapsel laten in ieder geval weer eens duidelijk zien hoe groot de invloed van televisie op onze taal en cultuur is.

Jamai. De invloed van `Idols' is niet beperkt gebleven tot de Dewi-look. Door deze ongekend populaire talentenjacht, die (zoals iedereen wel weet) is gewonnen door Jamai, is de naam Jamai plotseling heel geliefd geworden bij jonge ouders. Volgens een onderzoek van het tijdschrift Muziek & Beeld zijn alleen de afgelopen maand al ten minste 25 Nederlandse jongetjes Jamai genoemd, tegenover één in 2002. Dat jongetje uit 2002 kreeg zijn naam in december, toen de uitzendingen van `Idols' al drie maanden bezig waren. Ook de namen Jim en Dewi doen het opeens opvallend goed, Hind iets minder. De naam Jamai was tot voor kort nagenoeg onbekend in Nederland.

Hij ontbreekt bijvoorbeeld in het Woordenboek van voornamen van J. van der Schaar, het standaardwerk op dit gebied. Van der Schaar kent wel Jamaica, naar het eiland, een naam die ooit eens in Zeeland aan een kind is gegeven. Let overigens ook op de samenstellingen Jamai-bril en Jamai-montuur. In feite draagt Jamai een montuur van de Fransman Alain Mikli.

X'en doe je zo. Nog meer recente invloed van televisie op onze taal: allerlei variaties op `Neuken doe je zo', naar de geruchtmakende serie op BNN. Inmiddels zijn aangetroffen: Slipjes vouwen doe je zo (in de Volkskrant); Regeren doe je zo (Rotterdams Dagblad); Breaken doe je zo; Big Wheel doe je zo; de cursussen Crashen doe je zo en Zelf composteren doe je zo, plus Opzoomeren doe je zo. Natuurlijk is er inmiddels al een website www.neukendoejezo.com, maar dat blijkt een pornosite, die niets met het gelijknamige programma van doen heeft.

Jackassen. En dan is er nog een levensgevaarlijk televisiewerkwoord in opkomst, jackassen voor `stunts uithalen zoals in het programma (en de film) Jackass'. Maar dan zonder de bescherming en zonder de ervaring van getrainde stuntmannen. Vooral stunts met winkelwagentjes blijken populair te zijn: ik ken tieners (jongens natuurlijk) die er in het bos mee van heuvels sjezen. In vervoegde vorm heb ik dit nieuwe werkwoord nog niet aangetroffen, maar het wachten is natuurlijk op de eerste gejackasste slachtoffers.

Reacties naar de Achterpagina of naar sanders@nrc.nl