Terreur is soms globaal, soms bilateraal

Moslim-extremistisch zelfmoordterrorisme heeft de afgelopen week bloedig toegeslagen. Het onderscheid tussen globale en bilaterale terreur.

Binnen een week heeft het zelfmoordterrorisme verscheidene malen bloedig van zich laten horen, achtereenvolgens in Tsjetsjenië (tweemaal), Saoedi-Arabië, Marokko en Israël (driemaal). Daarbij vielen in totaal 157 doden inclusief 29 daders. De eerste verleiding is alles met elkaar in één grote, moslim-extremistische internationale bijeen te brengen. Maar bij nadere beschouwing valt de serie aanslagen uiteen in twee series: van globaal en van gericht bilateraal terrorisme.

De coördinatie en meervoudigheid van de zelfmoordaanslagen op westerse doelen in Riad (dinsdag) en Casablanca (vrijdag) zijn de typische kenmerken van Osama bin Ladens terreurnetwerk Al-Qaeda. De Tsjetsjeense en Palestijnse zelfmoordterroristen volgden daarentegen in de voetsporen van eerdere geweldplegers namens Tsjetsjeense en Palestijnse moslim-extremistische groeperingen die vechten tegen respectievelijk Russische en Israëlische bezetting.

Wat het doel is van Bin Laden – als die nog leeft, en anders van zijn erven – is moeilijk precies aan te geven. In zijn boodschappen heeft Bin Laden steevast zowel de ,,schijnheilige'' leiders van islamitische landen verketterd (in dit geval letterlijk) die weigeren Gods wetten overkort toe te passen, als de ongelovige bezetters van islamitisch land, Amerika en zijn `zionistische trawanten', Israël, voorop. Een doel van zijn `heilige oorlog' is dan die schijnheiligen, dat wil zeggen alle leiders van moslimlanden want geen van hen voert onverkort Gods wetten uit, ten val te brengen en te zijner tijd door één kalief zoals in het gouden verleden te vervangen. Een tweede, zeker niet minder belangrijk doel is de bezetters te verdrijven. In die tweevoudige strijd, zo hebben geestverwante moslimdenkers gezegd, is alles gewettigd, inclusief de dood van moslims. En er vallen veel doden onder moslims bij aanslagen van Al-Qaeda, zie de 22 Marokkaanse burgerslachtoffers van vrijdagavond.

Die doelen zijn nog heel ver van verwezenlijking. De enige schijnheilige islamitische leider die sinds Bin Laden een jaar of tien geleden in actie kwam, daadwerkelijk ten val is gebracht, Saddam Hussein, is door de gehate Amerikanen omvergeworpen. Het is dan ook de vraag of de daders zich voor een ververwijderd kalifaat opblazen of eerder uit gevoelens van jaloezie en wraak op het machtige westen. Maar bijzonderheden over hun leven die daarover aanwijzingen kunnen geven, zijn nog niet bekend.

Waarom zijn Saoedi-Arabië en Marokko ditmaal doelwit geworden? Misschien gewoon omdat er ter plaatse daadkrachtige cellen zitten van Al-Qaeda en geassocieerde groeperingen – in Marokko wordt gewezen op lokale Jihad-groepen die hun ideologische steun voor Bin Laden hebben verklaard. Er is nauwelijks een land ter wereld waar geen westerse en of joodse doelen voor een aanslag zijn te vinden, en Bin Ladens ideologie sluit op de keper beschouwd ook geen land als doelwit uit. Waarschuwingen van westerse inlichtingendiensten voor Al-Qaeda-terreur schieten ook de hele wereld over. De afgelopen week werd gewaarschuwd voor mogelijke aanslagen in Zuid-Oost-Azië, met name Maleisië, zes landen in Oost-Afrika, met name Oeganda en Kenia, en voor een nieuwe aanslag in Saoedi-Arabië. Maar niet voor Marokko: een aanwijzing dat de autoriteiten de oorlog tegen terreur nog lang niet hebben gewonnen, ook al zijn veel Al-Qaedakopstukken gedood of opgepakt. Er zijn ook nog veel Al-Qaedaleiders vrij, en nieuwe komen op. En een gering aantal terroristen kan een heel land op zijn kop zetten, zie de aanslagen van 11 september 2001 in New York en Washington.

De Palestijnse (en Tsjetsjeense) terreur is veel concreter. De zelfmoordterreur van het afgelopen weekeinde door de moslim-extremistische organisatie Hamas kan alleen maar worden uitgelegd als bedoeld om de nieuwe internationale vredesinspanning in het kader van de Routekaart te laten ontsporen. Hamas' einddoel, daar maken zijn leiders geen geheim van, is een islamitische staat in heel Palestina, zonder Israël, en vredesinspanningen zijn in het verleden altijd met Hamas-terreur begroet.

In dit geval lopen de belangen van Hamas en de Israëlische premier Sharon overigens haast parallel. Sharon heeft een groot aantal bezwaren tegen de Routekaart aangemeld bij de Amerikaanse regering, die dit internationale stappenplan tot dusverre steunt. Hij eist met name dat eerst een einde komt aan alle terreur, voor van Israël enige concessie kan worden gevraagd. De crux van de Routekaart is juist de wederkerigheid: ,,zichtbare'' Palestijnse inspanningen tegen terreur tegenover bevriezing van de bouw in joodse nederzettingen. Sharon gaat binnenkort naar president Bush om zijn verzet daartegen uit te leggen. De gewelddadige activiteit van Hamas dient hem als wapen.