Ook Slowaken kiezen voor EU

De Slowaken hebben vrijdag en zaterdag in een referendum ingestemd met toetreding tot de Europese Unie. De meerderheid voor toetreding was met 92,46 procent overweldigend, maar de zeer lage opkomst werpt een schaduw over dat succes: slechts 52,15 procent van het electoraat nam de moeite naar de stembus te gaan, ondanks sterk aandringen van de politieke leiding.

Het was zaterdag nog geruime tijd de vraag of het referendum überhaupt geldig zou zijn. De Slowaakse wet bepaalt dat een referendum ongeldig is als de opkomst onder de vijftig procent blijft. Twee uur voordat de stembureaus dicht zouden gaan deden president Rudolf Schuster en premier Mikuláš Dzurinda nog een klemmend beroep op de kiezers alsnog te gaan stemmen. Pas toen de uiteindelijke opkomst bekend werd konden de verzamelde leiders van alle politieke partijen opgelucht ademhalen.

Het referendum in Slowakije was het vijfde in een kandidaat-lid van de EU, na die in Malta, Slovenië, Hongarije en Litouwen. Nergens was het percentage ja-stemmers groter dan in Slowakije, maar overal in de Midden-Europese kandidaat-leden is de opkomst een probleem; in Hongarije bleef die zelfs onder de vijftig procent. In Slowakije waren de kiezers maar moeilijk warm te maken. Dat een grote meerderheid voor toetreding tot de EU zou stemmen was duidelijk, en dat moedigde de voorstemmers niet aan te gaan stemmen. Bovendien gingen veel Slowaken er van uit dat ze bij parlementsverkiezingen twee keer duidelijk voor het pro-Europese beleid van Dzurinda hebben gekozen; een derde keer kiezen voor hetzelfde werd als overbodig beschouwd. De campagne waarmee de regering de kiezers toch naar de stembus wilde lokken was knullig en onhandig. ,,Te timide, verkeerd opgezet'', zo noemde een Slowaakse politicoloog de campagne. ,,De regering liet na zich te concentreren op de groepen die het minst bereid waren te gaan stemmen, zoals de jeugd.'' Een ambassadeur uit een EU-lidstaat vond dat de campagne vroeger van start had moeten gaan en professioneler had moeten worden gevoerd: ,,Nu alle partijen voor de EU waren en het parlement sowieso het laatste woord zou hebben, hebben de burgers het gevoel gekregen dat alles al beslist was.''