Wolters toch in greep recessie

Uitgever Wolters Kluwer blijft met nare verrassingen naar buiten komen. De afgelopen twee jaar is de beurskoers meer dan gehalveerd. Immuniteit voor recessies blijkt een waanbeld.

De eindexamens zijn begonnen. Daarom een meerkeuzevraag. Van welke bestuursvoorzitter is de volgende uitspraak? ,,Wij zijn zo goed als recessiebestendig.'' A. Crispin Davis van Reed Elsevier. B. Rob Pieterse van Wolters Kluwer. C. Rob van den Bergh van VNU. Wie antwoord B omcirkelt is weer een stapje verder op weg naar een 5,6.

Pieterse deed de uitspraak in augustus vorig jaar tijdens de presentatie van de halfjaarcijfers. Zou hij afgelopen donderdag, het moment waarop bekend werd dat Nederland officieel in een recessie zit, nog aan zijn eigen uitspraak hebben gedacht? Toen kwam het Amsterdamse bedrijf, de grootste uitgever van juridische en fiscale uitgaven in Europa, met een winstwaarschuwing naar buiten. De winst voor afschrijvingen zal dit jaar lager uitkomen dan de onderneming twee maanden geleden voor ogen had. Oorzaak volgens Pieterse: de tegenzittende economie.

Wolters Kluwer vertoont de afgelopen drie jaar het gedrag van een brokkenpiloot. Of zoals een analist van effectenbank Oyens Van Eeghen diplomatiek schrijft: ,,Opnieuw zijn de resultaten teleurstellend.'' Startsein daarvoor werd gegeven in maart 2000, het moment waarop de internethype – achteraf gezien – zijn hoogtepunt beleefde. De net vijf maanden in het pluche zittende Casper van Kempen werd als bestuursvoorzitter afgeserveerd wegens te wilde internetplannen. De koers zeeg die dag met 26 procent ineen.

Op dat soort koersdreunen heeft het bedrijf sindsdien patent, hoewel het vertrek van Van Kempen niet meer is overtroffen. Bij de bekendmaking van de jaarcijfers over 2001 ging er 6 procent van de koers af, bij de cijfers over 2002 zelfs 20 procent en gisteren bij de winstwaarschuwing brokkelde het aandeel nog eens 12 procent af. Wolters Kluwer heeft onder leiding van Pieterse in drie jaar ruim 3 miljard aan beurswaarde in rook zien opgaan.

De vergelijking met aartsrivaal Reed Elsevier is onvermijdelijk. Beide uitgevers bewegen zich in veel gevallen op dezelfde markten. Maar waar Wolters Kluwer een waardevernietiger is gebleken, blijkt Reed Elsevier in de barre economische tijden een goede belegging. Door de bank genomen is de koers van Reed Elsevier de afgelopen drie jaar stabiel gebleven, terwijl de Amsterdamse beurs in die tijdspanne ongeveer is gehalveerd. VNU, het derde grote Nederlandse uitgeefconcern, heeft het op de beurs ook niet makkelijk. Maar een vergelijking maken met VNU is nauwelijks reëel, omdat dit bedrijf anders van aard is dan Reed Elsevier en Wolters Kluwer. De drie concerns hebben uitsluitend vaktijdschriften als gemeenschappelijke noemer.

De Nederlandse uitgeefhuizen, alledrie tot de tien grootste uitgevers ter wereld behorend, hebben net grote verbouwingen achter de rug – of zitten er nog middenin. VNU zat in kranten en publiekstijdschriften maar is nu getransformeerd in een makelaar van marketinginformatie. Reed Elsevier en Wolters Kluwer werken vooral aan de ombouw van papieren naar elektronische uitgaven. Bovendien heeft Reed Elsevier zich verbreed door in schoolboeken te stappen. Allen hebben tot doel om `recessieproof' te zijn. Reed Elsevier lijkt daar op basis van de beurskoers het best in te slagen.

Bij Wolters Kluwer begint de ombouw nu net te lopen terwijl de economie op een dieptepunt staat. Het omzetaandeel van de elektronische producten ligt al op ruwweg een derde – meer dan een miljard euro. Juist deze producten, waarin de afgelopen drie jaar 250 miljoen euro is geïnvesteerd, moeten Wolters Kluwer in de optiek van Pieterse harder laten groeien dan de markt. Maar sinds donderdag is duidelijk dat die vlieger niet opgaat. Met name in de Verenigde Staten blijven de klanten op dit moment weg. Of Reed Elsevier daar het afgelopen kwartaal ook last van heeft gehad is onduidelijk, omdat het Britse-Nederlandse concern geen kwartaalcijfers publiceert.

Hoe het nu verder gaat met Wolters Kluwer is voor investeerders ongewis. De nieuwe winstprognose voor dit jaar, `enkele procentpunten lager' dan aangekondigd met de jaarcijfers, blinkt niet uit in helderheid. Verder waarschuwen analisten voor het zwakke management bij de uitgever. Pas bij de komst van de Amerikaanse Nancy McKinstry, die per 1 september Pieterse zal vervangen, is misschien een schoonmaak te verwachten.

Ondertussen torst Wolters Kluwer nog een langlopende schuld met zich mee van 2 miljard euro (stand eind 2002). Daarvan moet binnen vijf jaar ruim 1,7 miljard worden afgelost. Maar zorgen zijn er niet direct. Door talloze desinvesteringen, waarvan de wetenschappelijke uitgever Kluwer Academic Publishing de grootste vis was, is de kas goed gevuld. Eind vorig jaar was die bijna 300 miljoen euro groot.

Voor Wolters Kluwer is uitzitten van de in Nederland maar net begonnen recessie de beste oplossing, stelt effectenbank Oyens Van Eeghen. Pas dan mag het bedrijf weer roepen dat het immuun is voor economische tegenwereld.